Coğrafi Bilgi Sistemi, Uzaktan Algılama ve İstatistik Yaklaşımlar Kullanarak Çok Kriterli Değerlendirme İle Erozyon Risk Belirlenmesi. Örnek Çalışma; Ankara-Güvenç Havzası

inci Demirağ Turan, Orhan DENGİZ
103

Öz


Özet

Bu çalışmanın amacı, Ankara Güvenç Havzası’nın coğrafi bilgi sistemi (CBS), uzaktan algılama (UA) ve istatistik yaklaşımlar kullanarak çok kriterli değerlendirme ile erozyon risk sınıfının belirlenmesi ve haritalanmasıdır. Çalışma havzası yaklaşık 17.3 km² lik bir alanı kapsamaktadır. Erozyon risk sınıflarının belirlenmesi amacıyla Havza’da toprak erozyonunun meydana gelmesinde yedi adet parametre (bünye, toprak derinliği, yağış, arazi kullanımı, yükseklik, eğim ve bitki örtüsü) ve bu parametrelere ait alt kriterler ele alınmıştır. Parametrelere ait veriler için çalışma alanının 1:25.000 ölçekli sayısal temel toprak haritası ve topografik harita ile arazi kullanımı-arazi örtüsünün ve bitki örtüsünün belirlenmesi amacıyla Landsat 7 uydu görüntüsü kullanılmıştır. Parametrelerin önceliklerinin belirlenmesinde Analitik Hiyerarşik Süreç (AHS) tekniği, alt kriterlerin önceliklerinin belirlenmesinde ise Z-Skor istatistik analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Nihai olarak ise dört sınıftan oluşan erozyon duyarlılık sınıflarının belirlenmesinde de doğrusal kombinasyon tekniği kullanılmıştır. Elde edilen analiz sonuçlarına göre havzanın  % 45’i çok şiddetli erozyon riskini taşıdığı belirlenmiştir.  

 

Anahtar Kelimeler: Erozyon risk belirleme; Z-Skor; Analitik Hiyerarşik Süreç; Doğrusal Kombinasyon Tekniği

Determination of Soil Erosion Hazard with Integrated Multi-Criteria Assessment Using Remote Sensing, Geography Information System and Statistical Approaches; A Case Study in Ankara-Güvenç Basin

Abstract:

The main aim of this study is to determine erosion risk classes and to generate their map in Ankara Güvenç Basin using geographic information system (GIS), remote sensing (RS) and statistical approaches with method of multi-criteria decision-making. This study basin covers about 17 km². In order to determine erosion risk classes, the seven criteria (structure, soil depth, precipitation, land use, elevation, slope and vegetation) which affect on the occurrence of soil erosion and their sub-criteria were determined.  1:25.000-scale digital soil map and topographic map were used. In addition to that, Landsat-7 satellite images were used to determine the land use and vegetation cover. Analytical Hierarchy Process technique was used to determine the priorities of the each criteria while, the Z-Score statistical analysis techniques was used to determine the priorities of the sub-criteria. Finally, Linear Combination Technique was used to determine classes of erosion risk classes. According to the obtained results, 45% of the basin area is identified as very severe erosion risk.

Key Words: Determining erosion risk; Z-score; Analytical Hierarchy Process; Linear Combination Technique


Anahtar kelimeler


Erozyon risk belirleme; Z-Skor; Analitik Hiyerarşik Süreç; Doğrusal Kombinasyon Tekniği.