Laboratuar Koşullarında Otomatik Bir Patates Dikim Makinasının Performansı Üzerine Kepçe Büyüklüğünün, Tohum Karakteristiklerinin ve Açısal Hızın Etkisi

mustafa Gökalp Boydaş
29

Öz


Tohum dağıtma düzeni patates dikim makinalarının en temel kısmını oluşturmaktadır. Sıra üzeri tohum dağılım düzgünlüğündeki doğruluk, tohum dağıtma düzeninin kabiliyetine bağlıdır. Tohum dağıtma düzeninin bu kabiliyeti yapısal ve çalışma şartlarına direkt olarak bağlıdır. Bu çalışma, tam otomatik bir patates dikim makinasında farklı büyüklükte kepçelerin (C1<C2<C3), farklı büyüklükteki tohumların (25 ile 45 mm ve 45 ile 65 mm arası), farklı şekildeki tohumların ( uzun ve küresel) ve farklı açısal hızların ( 0.9, 2.04 ve 3.18 rad s-1) tohum dağıtma düzeni üzerine etkisini belirlemek için yürütülmüştür. Kepçelerin, açısal hızın, tohum büyüklüğünün ve şeklinin tohum dağıtma düzeni üzerine önemli bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Denemede, tohum dağılım düzgünlüğü, ikili atma ve boş bırakma belirlenmiştir. Tohum dağılım düzgünlüğünü belirlemede varyasyon katsayısı (%CV) kullanılmıştır. C1, C2 ve C3 kepçeleri için en büyük %CV değerleri sırayla %29.24, 23.76 ve 26.11 olarak bulunmuştur. C3 kepçesiyle en büyük ikili atma ve en küçük boş bırakma değerleri elde edilmiştir. Uzun tohumlardan elde edilen tohum dağılım düzgünlüğünün küresel tohumlara göre daha iyi olduğu belirlenmiştir. Uzun tohumlarda ikili atmanın arttığı ve boş bırakmanın azaldığı görülmüştür. Küresel tohumlarda ise bunun tam aksi görülmüştür. 45-65 mm aralığındaki tohumlardan elde edilen %CV değerlerinin 25-45 mm aralığındaki tohumlardan elde edilen %CV değerinden daha düşük olduğu belirlenmiştir. 25-45 mm aralığındaki tohumların ikili atmayı artırdığı görülmüştür. Açısal hızdaki azalma tohum dağılım düzgünlüğünde iyileşmeye neden olmuştur. Farklı açısal hızlardan elde edilen %CV değerleri; 0.9, 2.04, 3.18 rad s-1 için sırasıyla % 22.83, 24.90 ve 31.39 olarak bulunmuştur. Açısal hızdaki artış ikili atmada azalışa ve boş bırakmada artışa neden olmuştur.