Selma Rıza’nın Uhuvvet Romanında “Toplumsal Cinsiyet” ve “Sınıf” Yapıları

Gülçin OKTAY
662

Öz


İlk Türk kadın gazeteci, İttihat ve Terakkî Cemiyeti’nin tek kadın
üyesi ve “Sorbonne’da okuyan ilk Türk kadını” olarak bilinen Selma Rıza,
siyasî ve sosyal faaliyetleri, dergilerde yazdığı yazıları ve Uhuvvet adlı
romanıyla da tanınan ama ihmâl edilmiş bir şahsiyettir. Oldukça geniş bir
olay örgüsüne sahip olan Uhuvvet romanı, “sınıf” ve “toplumsal cinsiyet”
kavramlarını farklı bir bakış açısıyla ele alması ve kendisinden sonra
gelen yazarlardan özellikle “cariye/hizmetçi/kalfa” tipleri noktasında
ayrılan değerlendirmeleriyle dikkate değerdir. Selma Rıza’nın Uhuvvet
romanı, “üst sınıf”tan bir kadın yazarın belirtilen meselelere yaklaşımının
en tipik örneklerini sunar. Bu çalışmada, romandaki karakterlere gerek
anlatıcının tavırları gerek karakterlerin arasındaki diyaloglar üzerinden
odaklanılarak “sınıf” yapıları ve “toplumsal cinsiyet” rollerindeki
farkları ortaya çıkarmak amaçlanmış; romanın “kardeşlik” anlamına
gelen başlığının sadece bir başlık olarak kaldığı ve romanda “eşitsiz” bir
kardeşliğin sergilendiği öne çıkarılmıştır.




DOI: http://dx.doi.org/10.17518/caty.52162