Çanakkale ve Çevresindeki Bazı Türk Dönemi Yapılarında Görülen Denizcilikle İlgili Kazıma (Grafiti) Tasvirler

semiha altıer
777 82

Öz


İnce uçlu bir aletle duvarlara kazınarak yapılan grafitiler,
Çanakkale’deki bazı Osmanlı dönemi yapılarında karşımıza çıkar. Bu
yapılar içinde Behramkale’de (Assos) I. Murad döneminde (sal. 1359-1389)
inşa edilen Hüdavendigâr Cami, Babakale’de kaptan-ı derya Kaymak
Mustafa Paşa’nın (ö.1730) en geç 1730’lara tarihlenebilen hamamı ve
Mahmudiye’de Cezayirli Hasan Paşa’nın (1713-1790) yaptırdığı köşk
vardır. Sadece Çanakkale değil, yakın çevrede ayrıca Trakya, Anadolu ve
denize kıyısı olan yakın çevredeki başka ülkelerde de bu türden grafitilerin
yapıldığı, günümüze ulaşabilen örneklerden anlaşılmaktadır.
Grafiti içeren yapıların inşa edildiği Çanakkale’deki yerleşimlerde
bir limanın bulunması ve stratejik konumları kara-deniz ticaret bağlantısını
sağlamış; aynı zamanda gemiciler ve tersane çalışanları için de uğrak bir
yer olmuştur. Bu noktada grafitilerin kimler tarafından yapılmış olabileceği
konusunda fikir yürütebilmekteyiz. Bu tasvirler olasılıkla buralarda
denizciler veya tersanede çalışanlar tarafından sade, ancak ayrıntıcı ve
naif bir üslupla çizilmişlerdir.
Grafitilerin konularını daha çok deniz yaşamına ait yelkenli, kürekli
gemiler, dalgalar, fantastik deniz canlıları, korsan tasvirlerinin yanında
bitkisel ve geometrik bezemeler oluşturur. Bu tasvirler bu bölgelerin
denizcilik faaliyetlerinin yanı sıra inançlarına ilişkin eşsiz bilgiler sunar


Tam metin:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.17518/caty.46572