MEMDUH ŞEVKET ESENDAL’IN YİRMİ KURUŞ ADLI HİKYESİNİN GÖSTERGEBİLİMSEL BİR ANALİZİ

Bilgin GÜNGÖR
3.166 2.716

Öz


Cumhuriyet dönemi yazarlarından olan; özellikle de yazmış olduğu Çehov tarzı durum hikâyeleriyle şehir veya taşra insanının gülünç ve trajik durumlarını realist bir bakış açısıyla gözler önüne seren Memduh Şevket Esendal, Yirmi Kuruş adlı hikâyesinde, yoksul ve genç bir köylü olan Halil İbrahim’in, Salim Ağa ve onun çevresinden alacağını tahsil etmeye çalışmasını konu edinir. Hikâyenin aynı zamanda baş-kişisi olan Halil İbrahim, söz konusu tahsilini yapmak için uğraştığı sırada sürekli gülünç ve trajik durumlarla karşı karşıya kalır; son tahlilde ise bunu başarması imkânsızlaşır. Onun yoksulluğu, Salim Ağa ve çevresinin ise zenginliği devâm eder. Bu çalışmada, Greimas, Barthes ve Todorov gibi kuramcıların edebiyat eleştirisine getirmiş oldukları göstergebilimsel eleştirinin verileriyle söz konusu hikâyenin analizi yapılacak ve onun düzeyleri göstergebilimsel bir bakış açısıyla ortaya çıkarılacaktır

Anahtar kelimeler


Mahmet Şevket Esendal, Yirmi Kuruş, göstergebilim, yüzeysel düzey, derin düzey, ikili-karşıtlıklar…

Tam metin:

PDF

Referanslar


BARTHES, Roland (2012). Göstergebilimsel Serüven, Çev.: Mehmet Rifat-Sema Rifat, İstanbul: YKY.

BAYRAV, Süheyla (1999). Dilbilimsel Edebiyat Eleştirisi, İstanbul: Multilingual.

CULLER,Jonathan (2007). Yazın Kuramı, Çev.: Hakan Gür, Ankara: Dost Kitabevi.

EAGLETON, Terry (2011). Edebiyat Kuramı/ Giriş, Çev.: Tuncay Birkan, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

ENGİNÜN, İnci (2009). Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı, İstanbul: Dergâh Yayınları.

ERGİYDİREN, Sevinç (2007). Eleştiride Fenomenolojik Yaklaşımlar, Ankara:Hece Yayınları.

ESENDAL, Memduh Şevket (2009). Otlakçı, Ankara: Bilgi Yayınevi.

JAHN,Manfred (2012). Anlatıbilim, Çev.: Bahadır Dervişcemaloğlu, İstanbul: Dergâh Yayınları.

JAMESON, Fredric (2002). Dil Hapishanesi(Yapısalcılığın ve Rus Biçimciliğinin Eleştirel Öyküsü),

Çev. Mehmet H. Doğan, İstanbul: YKY. MORAN, Berna (2007). Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, İstanbul: İletişim Yayınları.

POSPELOV, G. N. (2005). Edebiyat Bilimi, Çev.: Yılmaz Onay, İstanbul: Evrensel Basım Yayın.

SAUSSURE, Ferdinand de (1976). Genel Dilbilim Dersleri, Çev.: Berke Vardar, Ankara: TDK Yayınları.

TANERİ, Zeynep Deniz (2010). “Bir Öykü Çözümlemesi: Pembe İncili Kaftan’a

Göstergebilimsel Bir Bakış”, Dilbilim, s. 100-101. TODOROV, Tzvetan (2008). Poetikaya Giriş, Çev.: Kaya Şahin, İstanbul: Metis Yayınları.

TODOROV, Tzvetan (2011). Yazın Kuramı(Rus Biçimcilerinin Metinleri), Çev.: Mehmet Rifat

Sema Rifat, İstanbul: YKY. UÇAN, Hilmi (2006). Yazınsal Eleştiri ve Göstergebilim, Ankara: Hece Yayınları.

YÜCEL, Tahsin (2008).Yapısalcılık, İstanbul: Can Yayınları.