Kutadgu Bilig’de Hükümdarlık ve Hükümdarın Meşruiyeti

Hayari BEŞİRLİ
1.732 434

Öz


İktidar bireylerin, diğer bireyler üzerinde inşa ettikleri etki veya başkalarına
rağmen isteğini yapabilme olarak tanımlanmaktadır. Bu etkiye sahip olma aynı
zaman da zorlayıcı olma durumunu da ifade eder. İktidara ilişkin tanımlamalarda
iki nokta üzerinde durulmaktadır. Bunlardan bir tanesi iktidarın toplumsal olarak
inşa edildiği, toplumsal yapının bir ürünü olduğu diğeri ise bu inşaya dayalı olarak
diğer insanları etkileme ve yönlendirme gücünün meşruiyetidir. İktidarın toplumsal
inşası yönlendirme gücünün, meşruiyetinin temelidir. İktidar sahipleri güç-
lerini iktidarın inşa edildiği toplumsal yapının belirleyiciliğinde ortaya koymaktadırlar.
Bu kapsamda toplumsal yapı iktidarın güçlerinin meşruiyetlerine ilişkin
olarak kullandıkları sembolleri belirlemektedir. Bunun yanı sıra aynı toplumda,
toplumsal gelişmenin farklı dönemlerinde iktidar göstergeleri de farklılaşmaktadır.
Bu kapsamda çalışmanın konusunu 11. Yy da Yusuf Has Hâcib tarafından yazılan
ve İslami dönem Türk kültürünün ilk eserlerinden olan “Kutadgu Bilig” kapsamında,
Türklerde hükümdarlık anlayışının ortaya konulması oluşturmaktadır.
Çalışma adalet, saadet, akıl ve kanaati ifade eden dört ana unsur ve bu dört unsuru
temsil eden Kün Toğdı, Ay Toldı, Öğdilmiş ve Odgurmuş sembolik şahsiyetleri
üzerine oluşturulmuştur. Çalışma kapsamında eserin ortaya konulduğu dönemde,
Türk toplumunda bu dört ana unsur ve bu unsurları temsil eden dört sembolik
şahsiyetlere ilişkin olarak iktidarın meşruiyetini sağlayan unsurlar incelenmiş ve
inşa edilme süreci değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Siyasetname, Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacip, Karahanlılar,


Tam metin:

PDF PDF PDF