XVII. YÜZYIL ŞAİRLERİNDEN HÂFIZ-ZÂDE SEYYİD MEHMED SA’DÎ ÇELEBİ VE DİVAN’I ÜZERİNDE GENEL BİR DEĞERLENDİRME

HASAN ALİ ESİR
1.220 287

Öz


Özet

Klasik Türk edebiyatında XV. yüzyıldan itibaren farklı üsluplar görülür. XVII. yüzyılda ise bu farklı üsluplar artık belirginleşmiştir. Hâfız-zâde Seyyid Mehmed Sa’dî Çelebi XVII. yüzyılın ikinci yarısında yaşamış bir müderris-şairdir. Onun yaşadığı dönem siyasi açıdan pek parlak değildir; bununla birlikte edebiyat sahasında başarılı eserlerin verilmeye devam ettiği bir yüzyıldır. Hâfız-zâde Seyyid Mehmed Sa’dî Çelebi de Divan’ı ile bu yüzyılda adından söz ettirmiştir.

Çalışmanın giriş bölümünde Sa’dî Çelebi’nin yaşadığı dönem siyasi ve edebî yönleriyle ele alındı. Sonra şairin hayatı anlatıldı ve Divan’ı değerlendirildi. Bu değerlendirmede önce Divan’da kullandığı dil ele alındı. Müteakiben üsluba etki eden faktörlerden; deyimler, kelime grupları, cümleler ve  edebî sanatlar üzerinde duruldu. Çalışmada elde edilen tespitler örneklerle anlatıldı. Böylece Divan’ın sanat değeri ortaya konmaya çalışıldı. Çalışma değerlendirilme ve sonuç bölümüyle tamamlandı.

Anahtar Kelimeler: XVII. yüzyıl, Klasik Türk edebiyatı, Klasik Türk şiiri, Divan, dil, üslup, edebî sanatlar.

HÂFIZ-ZÂDE SEYYİD MEHMED SA’DÎ ÇELEBİ FROM 17TH CENTURY POETS AND A WIDE ANALYSIS ON HIS ‘DİVAN’

Abstract: Different styles have been seen in the classical Turkish literature since the 15th century. In 17th century, these different styles became more common. Hâfız-zâde Seyyid Mehmed Sa’dî Çelebi, who lived in the second half of 17th century, was an instructor and poet. His time was highly problematic in political terms. Nevertheless, there were truly successful literary works throughout the century. Hâfız-zâde Seyyid Mehmed Sa’dî Çelebi was one the renowned poets with his masterpiece ‘Divan’ in this century.

In the introduction part of the study, the pediod of Sa’dî Çelebi lived in was handled with regard to the political and literary situation. Then, the life story of the poet was described and his Divan was analyzed. Firstly, the language he used in Divan was examined in the analysis. Next, the factors on style such as idioms, phrases, sentences and literary arts were emphasized. In this study, the obtained results were explained with the examples. In this way, the artistic value of Divan was tried to be defined. The study was completed with the evaluation and conclusion part.

Key Words: 17th Century, Classical Turkish Literature, Classical Turkish Poem, Divan, Language, Style, Literary Arts.


Tam metin:

PDF