GAZELİN GARİP OLDUĞU DEVİRLERDE GARİBİ GAZELDEN OKUMAK NECÂTÎ’NİN ‘GARÎB’ REDİFLİ İLK GAZELİ

Aydın KIRMAN
1.731 334

Öz


Garip kelimesi Türkçeye Arapçadan geçtikten sonra yüzyıllardır Türk edebiyatı metinlerinde yaygın bir şekilde kullanılıp yerlileşmiştir. Klasik Türk şiirinde gazeller, diğer nazım şekilleri gibi, artık tarih ve kültüre mal olmuş, sadece şekil bakımından değil, mahiyet ve muhteva bakımından da popülerliğini yitirip bir bakıma garipleşmiştir. XV. yüzyıl Türk şairlerinden Necatî’nin “garîb” redifli iki gazelinden biri, bugünkü garip kelimesinin bütün anlamlarını karşılayacak bir ifade zenginlik ve çeşitliliğine sahiptir. Dil ve edebiyat eğitiminde bu özellikteki metinlerin, bilinçli bir şekilde söz varlığının zenginleştirilmesinde özenle seçilmesi gereken özelliklerde olduğu hususu göz ardı edilmemelidir.

                Anahtar Kelimeler: Necatî, garip, redif, gazel, otorite


Tam metin:

PDF

Referanslar


AKÜN, Ömer Faruk (2013), Divan Edebiyatı, İSAM Yayınları, İstanbul.

ANDREWS, Walter G. (1985), Poetry’s Voice, Society’s Song Ottoman Lyric Poetry, University of

Washington Press.

--------------- (2000), Şiirin Sesi, Toplumun Şarkısı Osmanlı Gazelinde Anlam ve Gelenek (Çev.

Tansel GÜNEY), İletişim Yayınları, İstanbul.

ARAT, Reşit Rahmeti (1979), Kutadgu Bilig III İndeks (Kemal ERASLAN, Osman Fikri SERTKAYA,

Nuri YÜCE), TKAE, İstanbul.

--------------- (1991), Kutadgu Bilig I Metin, AKDTYK, 3. baskı, Ankara.

ATAY, Oğuz (1988), Korkuyu Beklerken, İletişim Yayınları, 3. baskı, İstanbul.

AYVERDİ, İlhan (2011), Misalli Büyük Türkçe Sözlük, Kubbealtı, İstanbul.

BİLGEGİL, M. Kaya (1989), Edebiyat Bilgi ve Teorileri Belâgat, Enderun Yayınları, 2. baskı, İstanbul.

CERRAHOĞLU, İsmail (1996), “Garîbü’l-Kur’ân”, DİA, C. 13, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları,

İstanbul.

ÇAPAN, Pervin (2010), “Ahmet Paşa ve Necâtî Bey’de ‘Garîb’ İmgesi ve ‘Öteki Oluş’a Dair”,

JOURNAL OF TURKISH STUDIES TÜRKLÜK BİLGİSİ ARAŞTIRMALARI, Vol.

/1 (Festchrift in Honor of Walter G. ANDREW I), Harvard University.

ÇAVUŞOĞLU, Mehmed (Tarihsiz), Necati Bey Divanı Seçmeler, Tercüman 1001 Temel Eser,

İstanbul.

DİLÇİN, Cem (1991), Mes’ûd b. Ahmed – Süheyl ü Nev-Bahâr, İnceleme-Metin - Sözlük, AKDTYK,

Ankara.

ELMALI, H. ve ARSLAN, Ş. (1996), “Garîb”, DİA, C. 13, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul.

ERÜNSAL, İsmail E. (1983), The Life and Works of Tâcî-zâde Ca‘fer Çelebi, with a Critical Edition

of His Dîvân, İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Yayınları, İstanbul.

GÖLPINARLI, Abdülbâki (1989), Hurûfîlik Metinleri Kataloğu, AKDTYK TTK Yayınları, 2. baskı,

Ankara.

GÜVEN, Hikmet Feridun (2014), “Garîb Redifli Gazellerin Şekil ve Anlam İlişkileri Üzerine Bir

İnceleme”, TURKISH STUDIES – International Periodical For The Languages,

Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 9/9, Ankara.

İNALCIK, Halil (2013), Şâir ve Patron, Doğubatı, 5. baskı, Ankara.

KANAR, Mehmet (2011), Eski Anadolu Türkçesi Sözlüğü, Say Yayınları, İstanbul.

KANDEMİR, M. Yaşar (1996), “Garîbü’l-Hadîs”, DİA, C. 13, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları,

İstanbul.

KAPLAN, Mehmet (2005), Hikâye Tahlilleri, Dergâh Yayınları, 11. baskı, İstanbul.

KUNDERA, Milan (1989), Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği (Çev. Fatih ÖZGÜVEN, İletişim

Yayınları, 15. baskı, İstanbul.

MENGİ, Mine (2006), “Divan Edebiyatı Öğretiminin Sorunları ve Bazı Çözüm Önerileri”, Bilim ve

Aklın Aydınlığında Eğitim (Divan Edebiyatı Özel Sayısı), Sayı: 77-78 (Temmuz-

Ağustos), Ankara.

MUTÇALI, Serdar (1995), Arapça – Türkçe Sözlük, Dağarcık Yayınları, İstanbul.

PALA, İskender (1995), Ansiklopedik Dîvân Şiiri Sözlüğü, Akçağ Yayınları, 3. Baskı, Ankara.

POLAT, Selahaddin (1996), “Garîb”, DİA, C. 13, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul.

REDHOUSE, James W. (1992), A Turkish and English Lexicon, Çağrı Yayınları, 2. edition, İstanbul.

SARAÇ, M. A. Yekta (2013), Klâsik Edebiyat Bilgisi Belâgat, Gökkubbe, 11. baskı, İstanbul.

Şemseddin Sâmi (1996), Kâmûs-ı Türkî, Çağrı Yayınları, 6. baskı, İstanbul.

ŞENTÜRK, A. Atillâ ve KARTAL, A. (2012), Eski Türk Edebiyatı Tarihi, Dergâh Yayınları, 6. Baskı,

İstanbul.

ŞENTÜRK, A. Atillâ (2016), Osmanlı Şiiri Kılavuzu 1, OSEDAM, İstanbul.

TANPINAR, A. H. (1988), 19 uncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi, 7. baskı, İstanbul.

TARLAN, Ali Nihad (1963) Necatî Beg Divanı, MEB, İstanbul.

TULUM, Mertol (2011), 17. Yüzyıl Türkçesi ve Söz Varlığı, TDK Yayınları, Ankara.

Türkçe Sözlük (2011), (Haz. Şükrü Halûk AKALIN… [ve başk.]), TDK, 11. Baskı, Ankara.