Nabi’nin Kamaniçe Kalesi’nin Fethi için yazdığı “Sultân-ı dîn şehenşeh-i dünyâ hidîv-i dehr / Sultân Muhammed âb-ı ruh-ı baht-ı sermedî” Matla’lı Târih Kasîdesi ve Çağına Tanıklığı

BERRİN AKALIN
1.219 353

Öz


Özet

17. Yüzyılın ikinci yarısında yaşamış ve asıl adı Yusuf olan Nabi, Divan edebiyatının sayılı ustaları arasında yer alır. İçerisinde düşüncenin ağırlık kazandığı hikmetli söz söyleme geleneği, eski edebiyatımızda Yusuf Nabi ile en güzel ve en başarılı örneklerini bulmuş ve Osmanlı toplumunun içinde bulunduğu durum ve problemlerin çözümü, yine onun şiirlerinde kendini göstermiştir.

                17. Yüzyılın ikinci yarısı, Osmanlı tarihinin imparatorluğun kuruluşundan beri karşılaştığı en güç, en bunalımlı ve en şansız bir devridir. İdarenin güçsüz ve dirayetsiz sultanların eline geçmesiyle birlikte, devlet işlerine verilen önemin azalarak merkezi otoritenin gücünü yitirdiği, eyaletlerde huzursuzluk ve düzen bozukluğunun baş gösterdiği, idarecilerin, ilmiye ve yargı sınıfının bozulduğu, makam ve mevkilerin parayla alınır ve satılır olduğu bir dönemde IV. Mehmet’in Lehistan üzerine yürümesi ve Kamaniçe kalesinin fethi, bir parça Osmanlının moralini düzeltmiş ve bu, büyük bir zafer olarak algılanmıştır. Hatta IV. Mehmet'in Uyvar seferi imparatorlukta büyük sevinç, Avrupa'da ise dehşet uyandırmıştır. Uyvar'ın fethinden sonra 50 Alman kalesinin daha alınması, dehşeti daha da artırmıştır. Bütün Avrupa hükümdarları Sultan Mehmet'e sempatilerini bildirmişler ve Fransa Kralı XIV.Lui imparatorun emrine (Sultan IV.Mehmet'e) 5000 kişilik seçkin bir birlik yollamıştır.

Bu bildiride Nabi’nin Kamaniçe Kalesi’nin fethi üzerine yazdığı “Sultân-ı dîn şehenşeh-i dünyâ hidîv-i dehr / Sultân Muhammed âb-ı ruh-ı baht-ı sermedî” matla’ı ile başlayan tarih kasidesi incelenmiş ve çağına ne derece tanıklık ettiği tespit edilmiştir.


Tam metin:

PDF

Referanslar


BİLKAN, A. Fuat (1997). Nâbî Dîvânı, C. 1, MEB Yay. İstanbul.

(2007). Nâbî, Hayatı, Sanatı, Eserleri, Akçağ Yay. 2. Bsk. Ankara.

DOĞRU, Halime (2005). Lehistan’da Bir Osmanlı Sultanı, Kitap Yayınevi, İstanbul.

KARAHAN, Abdülkadir (1987). Nâbî, KB Yay. Ankara.

MENGİ, Mine (1987). Divan Şiirinde Hikemi Tarzın Büyük Temsilcisi Nâbî, AKM Yay., Ankara.

ÖZTUNA, Yılmaz (1986). Osmanlı Devlet Tarihi, C. I, Faysal Finans Kurumu Yay. İstanbul.

PALA, İskender (1995). Müstesna Güzeller, İnsan Yay. İstanbul.

(2004). Efsane Güzeller, Kapı Yay. 3. Bsk. İstanbul.

(2005). Perişan Gazeller, Kapı Yay. 2. Bsk.

İstanbul.

(2005). Akademik Divan Şiiri Araştırmaları, Kapı Yay. 2. Bsk. İstanbul.

TÖKEL, D. Ali (2005). “Türk Cihan Hâkimiyeti İdealinin ve Sosyal Hayatın Önemli Bir Vesikası Olarak Kasideler” 2005 T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Yayımlar Dairesi Başkanlığı URL:http://yayim.meb.gov.tr

UZUNÇARŞILI, İ. Hakkı (1982). Osmanlı Tarihi, C.III, 2. Kısım, 3. Bsk. TTK Yay. Ankara.

YORULMAZ, Hüseyin (1996). Nâbî Ekolü, Kitabevi, İstanbul.