Ehl-i Beyt Mensuplarının Dönemin İktidarları ile Olan İlişkileri

Zekeriya Doğrusözlü
832

Öz


Özet: Hz. Peygamber'in vefatından sonra Hz. Ali'nin nasla tayin edilerek imam olduğunu savunan İmamiyye Şiası, imametin Ehl-i Beyt kanalı ile tevarüs ettiğine ve bu yolla on iki imamın Allah tarafından seçildiğine inanmıştır. Ancak tarihte bu vak'a inanıldığı gibi gerçekleşmemiştir. Hz. Ali, Hz. Ebu Bekir ve Hz. Ömer'den sonra halife olmuş, oğlu Hz. Hasan da altı aylık halifeliğinden sonra sulh yoluya halifeliği Muaviye'ye tevdi etmiştir. Sonrasında da Ehl-i Beyt'ten kimse halife olmamıştır. İmamiye Şia'sı bu durumu, dönemin iktidarlarının Ehl-i Beyt'in imametini gasp ettiği iddiasıyla açıklamış ve bu dönemde Ehl-i Beyt mensuplarını her türlü baskıya ve zulme maruz kaldığı dahası söz konusu bütün imamların öldürüldüğünü savuna gelmiştir. Makalemizde mezkûr iddiaların tarihi vak'aya uygunluğu dönemin tarihi süreci içerisinde tartışmaya açılmış ve iddia edildiği gibi Ehl-i Beyt imamlarının devamlı baskı görmediği, dönemin iktidarların ile olan ilişkilerinin inişli çıkışlı bir seyir izlediği savunulmuştur

Referanslar


Benli, Yusuf, “Şîî Düşüncede Ehl-i Beyt Tasavvurları”, İslami Araştırmalar Dergisi, 17/4 (2004), s.337-353.

Büyükkara, Mehmet Ali, İmamet Mücadelesi ve Haşimoğulları, İstanbul: Rağbet Yayınları, 1999.

Ca'feriyân, Resûl, Masum İmamların Fikri ve Siyasî Hayatı, çev. Cafer Bayar, İstanbul: Kevser Yayıncılık, 1994.

_________, el-Hayâtü’s-Siyâsiyyeve’l-Fikriyyeli Eimmeti Ehli’l-Beyt, Beyrut: Dârü’l-Hak, 1994

Demircan, Adnan, “Hz. Hasan ve Halifeliği”, HÜİFD, 1/1 (1997), s.81-109.

Hakyemez, Cemil, Abbasi Devletine Yönelik Ali Oğulları veya Şîî Tehdidi”, AÜSBED, 9/1 (2007), s. 327-341.

el-Belâzurî, Ahmed b. Yahya b. Câbir, Ensâbü'l-Eşrâf, thk. Muhammed Bâkır Mahmûdî, Beyrut: Müessesetü’l-A’lemî, 1974.

el-Beyâtî, Ca'fer, Şehâdetü'l-Eimme, internet versiyonu:, erişim tarihi: 19.01.2015.

el-İsfehânî, Mekâtilü’t-Tâlibiyyîn, thk. Kâzım Muzaffer, Necef: Menşûrâtü’l-Mektebeti’l-Haydariyye, 1970.

el-Ya'kûbî, Ahmed b. Ebî Ya'kûb, Tarîhü’l-Ya'kûbî, Beyrut: Dâru Sadr, t.y..

el-Mes’ûdî, Ebü'l-Hasan Alî b. el-Hüseyin,Murûcü’z-Zeheb ve Me’âdinü'l-Cevher, thk. Muhammed Muhyiddîn Abdülhamîd, Beyrut: Dârü'l-Fikr, 1973.

_______, et-Tenbîh ve’l-İşrâf, Beyrut: Dâru Sa'bin,t.y..

es-Sadûk, Ebû Ca'fer Muhammed b. Alî, 'İlelü'ş-Şerâi', thk. Muhammed es-Sâdık, Necef: Mektebetü'l-Haydariyye, 1966.

es-Saffâr, eş-Şeyh el-Hasan, Eimmetü Ehli’l-Beyt: Risâletun ve Cihâdun,Beyrut:Müessesetü'l-A'lemî, 1977.

________, el-İ’tikâdât fî dîni’l-imâmiyye, nşr. ‘İsâm Abdusseyyid, 2. bs. (Beyrut: Dâru’l-Müfîd, 1414/1993)

et-Tabersî, eş-Şeyh Ebû Ali el-Fadl b. el-Hasan, Mecmau’l-beyân fî tefsîri’lkur’ân, (Bey-rut: Dâru’l-Marife, 1406/1986).

et-Taberî, Ebû Ca'fer Muhammed b. Cerîr b. Yezid, Târîhü'l-Ümem ve'l-Mulûk, Beyrut: Müessesetü'l-A'lemî,t.y..

ez-Zehebî, el-İmâm Şemsüddîn b. Muhammed b. Ahmed, Siyerü A’lâmi’n-Nübelâ, thk. Şuayb Arnavût, Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 2001.

İbn Ebi’l-Hadîd, 'İzzüddîn Ebû Hâmid, Şerhu Nehci’l-Belâğa, thk. Muhammed el-Fâdıl İbrahim, Kum: Dârü’l-Kütübi’l-İhyâ, 1959.

İbnü’l Esîr, Ebü’l-Hasan 'İzzeddîn el-Cezerî, el-Kâmil fi’t-Târîh, thk. Ebü’l-Fidâ Abdullah, Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1987.

İbn Hazm, Ebû Muhammed Ali b. Ahmed, el-Muhallâ, thk. Muhammed M. Şâkir, Bey-rut: Dârü'l-Fikr,t.y..

İbn Kesîr, İsmail b. Ömer, el-Bidâye ve'n-Nihâye, thk. Abdullah b. Abdülmuhsin, Riyad: Dârü'l-‘Âlemi'l-Kütübî, 2003.

Karabiber, Namık Kemal, “Erken Dönemde Ehl-i Beyt Tasavvuru ve Farklılaşma Süre-ci: Abbas Oğulları-Ali Oğulları Örneği”, Genç Akademisyenler İlahiyat Araştırmala-rı Sempozyumu, İstanbul: MÜİF Yayınlar, 2008, s. 281-296.

Keskin, Yakup, İsnâ Aşeriyye İmamlarından Muhammed el-Cevad, Ali b. Muhammed el-Hadi, Hasan el-Askeri ve Muhammed el-Mehdi Dönemlerinde İmâmyye Şia’sı, basılmamış doktora tezi, On Dokuz Mayıs Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2007.

Öz, Mustafa, "Kerbelâ", DİA, XXV, s. 271-272.

Sarıçam, İbrahim, Emevî-Hâşimî ilişkileri, Ankara: TDV Yayınları, 2008.

Tabatabâî, Muhammed Hüseyin, İslam'da Şia, çev. Kadir Akaras, İstanbul: Kevser Yayı-nevi, t.y..

Uyar, Gülgün, Ehl-i Beyt, İstanbul: Gelenek Yayıncılık, 2004.

Varol, M. Bahaüddin, “İslam Tarihi’nin İlk İki Asrında Ehl-i Beyt’e İdeolojik Yaklaşım-lar”, Marife Dergisi, 3/3 (Kış 2004), s.72-82.

Watt, W. Montgomery, İslam Düşüncesinin Teşekkül Devri, çev. E. R. Fığlalı, İstanbul: Şato Yayınları, 2001.