Öğrenci Hemşirelerin Duygusal Zekâ ve Sosyotropi-Otonomi Kişilik Özellikleri ile Psikolojik Dayanıklılıkları Arasındaki İlişki

Ayşe BÜYÜKBAYRAM, Leyla BAYSAN ARABACI, Gülsenay TAŞ, Damla VAROL
3.155 1.321

Öz


Psikolojik dayanıklılık, çok zor koşullara karşın kişinin bu olumsuz koşulların üstesinden başarıyla gelebilme ve uyum sağlayabilme yeteneğidir. Öğrenci hemşirelerin mesleki yaşantılarında karşılaşabilecekleri  zor durumlarla kolayca baş edebilmeleri ve mesleki gelişimleri açısından, öğrencilik yıllarında psikolojik dayanıklılıklarını etkileyen faktörlerin tanımlanması ve bu faktörleri geliştirmeye yönelik çalışmaların yapılması önem taşımaktadır.

Amaç: Çalışmanın amacı, öğrenci hemşirelerin duygusal zekâ becerilerinin ve sosyotropi-otonomi kişilik özelliklerinin psikolojik dayanıklılıkları üzerine etkisini incelemektir.Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipteki araştırma, 2014 Mart ayı içerisinde bir üniversitenin hemşirelik bölümünün birinci, ikinci ve üçüncü sınıflarında öğrenim gören (N=433) ve araştırmaya katılmayı kabul eden 260 öğrenciyle yürütülmüş ve verilerin değerlendirilmesi 179 anket üzerinden yapılmıştır. Veri toplamak için Tanıtıcı Bilgi Formu(TBF) ve üç ölçek [Duygusal Zeka Ölçeği(Bar-On-EQ), Sosyotropi Otonomi Ölçeği(SOSOTÖ), Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (PDÖ)] kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler ve linear regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Öğrenci hemşirelerin %79.9’u kadın ve yaş ortalamaları 19.92±1.23’dır. Öğrencilerin sosyotropi puan ortalaması 62.04±17.24, otonomi puan ortalaması 68.61±18.39, duygusal zeka toplam puan ortalaması 225.85±26.10, psikolojik dayanıklılık ölçeği toplam puan ortalaması ise 120.53±18.65 bulunmuştur. Öğrencilerin psikolojik dayanıklılıkları ile hem otonomi kişilik özellikleri ve hem de duygusal zekanın alt boyutları [kişisel beceriler(bağımsızlık), uyumluluk(gerçekçilik, esneklik), stresle başa çıkma(dürtü kontrolü)) becerileri] arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde doğru orantılı bir ilişki olduğu (p<.01, p<.05)  ve özellikle esneklik ve kendini gerçekleştirme becerilerinin psikolojik dayanıklılık konusunda yordayıcı bir etkisinin olduğu bulunmuştur. Sonuç: Öğrenci hemşirelerin daha çok otonomik kişilik özelliği gösterdiği, psikolojik dayanıklılıklarının artması için duygusal zekâ becerilerini geliştirmenin önemli olduğu ortaya çıkmıştır.


Anahtar kelimeler


Psikolojik dayanıklılık, Duygusal zekâ, Sosyotrop kişilik, Otonomik kişilik, Öğrenci hemşire

Tam metin:

PDF

Referanslar


Acar, F. (2001). Duygusal zekâ yeteneklerinin göreve yönelik ve insana yönelik liderlik davranışları ile ilişkisi: Banka şube müdürleri üzerine bir alan araştırması. Yayınlanmamış doktora tezi, İstanbul Üniversitesi. İstanbul.

Armstrong, A.R., Galligan, R.F, & Critchley, C.R. (2011). Emotional intelligence and psychological resilience to negative life events. Personality and Individual Differences, 51, 331–336.

Augusto Landa, J.M., López-Zafra, E., Berrios Martos, M.P. & Aguilar-Luzón Mdel C. (2007). The relationship between emotional intelligence, occupational stress and health in nurses: A questionnaire survey. İnternational Journal of Nursing Studies, 45(6), 888–901.

Bar-On, R., Brown, J.M., Kirkcaldy, B.D. & Thome, E.P. (2000). Emotional expression and implications for occupational stress; An application of the emotional quotient ınventory (EQ-i). Personality and Individual Differences, 28, 1107-1118.

Basım, N. ve Çetin, F. (2011). Yetişkinler için psikolojik dayanıklılık ölçeğinin güvenilirlik ve geçerlilik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 22(2), 104-14.

Baysan Arabacı, L., Akın Korhan, E., Yurdakul, B. ve Şimşek, S. (2014). A study of the relationshop between sociotropy-autonomy personality traits and levels of problem solving and coping with stress in nursing students. HealthMED, 8(1), 82-89.

Boyce, P., Parker, G., Barnett, B., Conney, M., & Smith, F. (1991). Personality as a vulnerability factor to depression. British Journal of Psychiatry, 159, 106–114.

Büyükbayram, A. ve Gürkan, A. (2014).Hemşirelerin iş doyumunda duygusal zekânın rolü. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 5(1), 41-48.

Çam, O. ve Büyükbayram, A. (2015). The results of nurses’ ıncreasing emotional ıntelligence and resilience. Journal of Psychiatric Nursing, 6(3), 130-136.

Duman, D. ve Acaroğlu, R. (2014). Hemşirelik yüksekokulu birinci sınıf öğrencilerinin duygusal zekâ düzeyleri ile empati becerileri arasındaki ilişki. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 22(1), 25-32.

Editorial, G.(2008). Coping with the professional identity crisis: Is building resilience the answer?. International Journal of Nursing Studies, 45, 975–978.

Gillespie, B.M., Chaboyer, W., Wallıs, M. & Grimbeek, P. (2007). Resilience in the operating room: Developing and testing of a resilience model. Journal of Advanced Nursing, 59(4), 427–438.

Gillespie, B.M., Chaboyer, W. & Wallis, M. (2009). The influence of personal characteristics on the resilience of operating room nurses: A predictor study. International Journal of Nursing Studies, 46, 968–976.

Güleryüz, G., Güney, S., Eren, M.A. & Asan, O. (2008). The mediating effect of job satisfaction between emotional intelligence and organisational commitment of nurses: A questionnaire survey. International Journal of Nursing Studies, 45, 1625–1635.

Güngörmüş, K., Okanlı, A. ve Kocabeyoğlu, T. (2015). Hemşirelik öğrencilerinin psikolojik dayanıklılıkları ve etkileyen faktörler. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 6(1), 9-14.

Karaırmak, Ö. ve Siviş Çetinkaya, R. (2011). Benlik saygısının ve denetim odağının psikolojik sağlamlık üzerine etkisi: Duyguların aracı rolü. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(35), 30-43.

Karreman, A. & Vingerhoets, A. (2012). Attachment and well-being: The mediating role of emotion regulation and resilience. Personality and Individual Differences, 53, 821–826.

Kaya, N., Atabek Aşti, T., Acaroğlu, R. Kaya, H. Ve Şendir, M. (2006). Hemşire öğrencilerin sosyotropik-otonomik kişilik özellikleri ve ilişkili faktörlerin incelenmesi. Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 10(3), 1-11.

Kuzu, A. ve Eker, F. (2010). Hemşirelik öğrencilerinin duygusal zeka ve iletişim becerilerinin diğer üniversite öğrencileri ile karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, 3, 14-29.

Lee, M. & Lee, S.(2008). The ınfluence of emotional ıntelligence and organizational climate for nurse job satisfaction. Journal of Business Administration, 4(1), 1-10.

Malak, B. ve Üstün, B. (2011). Hemşirelerin sosyotropi-otonomi kişilik özellikleri ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi, 1-16.

Matos, P.S., Neushotz, L.A., Quinn Griffin, M.T. & Fitzpatrick J. J. (2010). An exploratory study of resilience and job satisfaction among psychiatric nurses working in inpatient units. International Journal of Mental Health Nursing, 19, 307–312.

McAllister, M. & McKinnon, J. (2009). The importance of teaching and learning resilience in the health disciplines: A critical review of the literatüre. Nurse Education Today, 29, 371–379.

McAllister, M. & Lowe, J. (2011). The resilient nurse: Empowering your practice. New York: Springer Publishing Company, (ISBN-13: 978-0826105936).

McCann, C.M, Beddoe, E., McCormick, K., Huggard, P., Kedge, S., Adamson, C. & Huggard, J. (2013). Resilience in the health professions: A review of recent literature. International Journal of Wellbeing, 3(1), 60-81.

McQueen, A.C. (2004). Emotional intelligence in nursing work. Journal of Advanced Nursing. 47(1), 101–108.

Metzl, E.S. & Morrell, M.A. (2008). The role of creativity in models of resilience: theoretical exploration and practical applications. Journal of Creativity in Mental Health. 3(3), 303-318.

Öz, F. ve Bahadır Yılmaz, E. (2009). Ruh sağlığının korunmasında önemli bir kavram: Psikolojik sağlamlık. Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi, 82-89.

Özdamar, K.(2001). Spss ile Biyoistatistik. Eskişehir: Kaan Kitapevi. (4. Baskı).

Partlak Günüşen, N. ve Üstün, B. (2011). Hemşirelik öğrencilerinin problem çözme beceri düzeyleri ile kontrol odağı arasındaki ilişki. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi, 4 (2), 72-77.

Salazar Cuadra, D. & Famadico Ferrer, L. (2013). Male nursing students’ emotional ıntellıgence, carıng behavior and resilience. International Journal Of Arts & Science, 6(3), 243–260.

Seo, S.K., Kim, M. & Park, J. (2014). Effects of resilience and job satisfaction on organizational commitment in korean-american registered nurses. J Korean Acad Nurs Adm., 20(1), 48-58.

Taymur, İ. ve Türkçapar, M.H. (2012). Kişilik: tanımı, sınıflaması ve değerlendirmesi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4(2), 154-177.

Tugade, M.M., Fredrickson, B.L. & Barrett Feldman, L.F. (2004). Psychological resilience and positive emotional granularity: Examining the benefits of positive emotions on coping and health. Journal of Personality, 72, 1161–1190.

Ünsar, S., Fındık, Y.Ü., Sadırlı, K.S. ve Erol, Ö. (2009). Edirne sağlık yüksekokulu öğrencilerinin duygusal zekâ düzeyleri. Üniversite ve Toplum, 9(1), 13-27. Web sitesi. http://www.universite-toplum.org/text.php3?id=384 Erişim tarihi: 15.06.2016.

Vidyanidhi, K. & Sudhir, P.M.(2009). Interpersonal sensitivity and dysfunctional cognitions in social anxiety and depression. Asian Journal of Pschiatry, 2, 25-28.

Yılmaz Karabulutlu, E., Yılmaz, S. ve Yurttaş, A. (2011). Öğrencilerin duygusal zeka düzeyleri ile problem çözme becerileri arasındaki ilişki. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 2(2), 75-79.

Yılmaz, E. ve Özkan, S. (2011). Hemşirelik öğrencilerinin duygusal zekâ düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi, 4(1), 40-52.