Yazıca Zenginleştirilmiş Oyunun Anaokuluna Devam Eden Zihinsel Engelli Öğrencilerin Yazı Farkındalığı Becerilerine Etkisi

Merve Demir, Arzu Doğanay Bilgi
665

Öz


Bu araştırmada anaokuluna devam eden zihinsel engelli öğrencilere yazı farkındalığı becerilerinin kazandırılmasında yazıca zenginleştirilmiş oyunun etkisi araştırılmıştır. Araştırmaya yaşları 50 ile 83 aylık arasında olan hafif düzeyde zihinsel engelli üç öğrenci katılmıştır. Araştırmada tek-denekli deneysel desenlerden denekler arası yoklama denemeli çoklu yoklama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın deney süreci başlama düzeyinin belirlenmesi, yazıca zenginleştirilmiş oyunların öğretimi, öğretim sonu değerlendirme ve izleme olmak üzere dört aşamada gerçekleştirilmiştir. Öğretim sekiz oturum şeklinde uygulanmış ve her bir oturumda bir oyun olmak üzere toplam sekiz yazıca zenginleştirilmiş oyun kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak “Okul Öncesi Dönemde Sözcük ve Yazı Farkındalığı Değerlendirme Aracı” kullanılmıştır. Veriler görsel analiz yolu ile yorumlanmıştır. Araştırmanın sonucunda yazıca zenginleştirilmiş oyunların araştırmaya katılan hafif düzeyde zihinsel engelli öğrencilerin yazı farkındalığı becerilerinin gelişmesinde ve kazandıkları yazı farkındalığı becerilerini 3 ile 6 hafta arasında sürdürmelerinde etkili olduğu belirlenmiştir.




Referanslar


Baydık, B. (2004). Filizlenen okuryazarlık ve desteklenmesi. Özel Eğitim Dergisi, 4(2), 77-89.

Bayraktar, V. (2013). Okuma yazmaya hazırlık eğitim programının anasınıfına devam eden 6 yaş grubu çocukların yazı farkındalığı becerilerine ve ilkokul birinci sınıftaki ses farkındalığı ve okuma-yazma becerilerine etkisinin incelenmesi. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Botts, D. C., Losardo, A. S., Tillery, C. Y., & Werts, M. G. (2014). A comparison of activity-based intervention and embedded direct instruction when teaching emergent literacy skills. The Journal of Special Education, 48(2), 120-134.

Christie, J., & Stone, S. J. (1999). Collaborative literacy activity in print-enriched play centers: Exploring the "zone" in same-age and multi-age groupings. Journal of Literacy Research, 31(2), 109-131.

Clay, M. (1979). The early detection of reading difficulties: A Diagnostic survey with recovery procedures. Portsmouth, NH: Heinemann.

Dickinson, D.K., & Tabors, P.O. (2002). Fostering language and literacy in classrooms and homes. Young Children, 57(2), 10-18.

Ege, P., Acarlar, F., & Güleryüz, F. (1998). Türkçe kazanımında yaş ve ortalama sözce uzunluğunun ilişkisi. Türk Psikoloji Dergisi, 13(41), 19-33.

Ergül, C., Karaman, G., Akoğlu, G., Tufan, M., Sarıca, A. D., & Bahap-Kudret, Z. (2014). Okul öncesi öğretmenlerinin erken okuryazarlık kavramına ilişkin bilgi düzeyleri ve sınıf uygulamaları. İlköğretim Online, 13(4), 1449-1472.

Evans, M. A., Williamson, K., & Pursoo, T. (2008). Preschoolers’ attention to print during shared book reading. Scientific Studies of Reading. 12(1), 106-129.

Ezell, H. K., & Justice, L. M. (2005). Shared storybook building young children’s language and emergent literacy skill. Baltimore: Paul H. Publishing Co.

Farver, J. M., Nakamoto J., & Lonigan C. J. (2007). Assessing preschoolers' emergent literacy skills in English and Spanish with the get ready to read! Screening tool. Annals of Dyslexia, 57(2), 161-178.

Feyman Gök, N. (2013). Anaokullarında erken okuryazarlık çevresinin değerlendirilmesi ve sınıf ortamının çocukların erken okuryazarlık davranışlarına etkisi. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Gast, L. D. (2010). Single subject research methodology in behavioral sciences. New York: Taylor & Francis.

Girolametto, L., Lefebvre, E.P., & Greenberg, J. (2007). The effects of in-service education to promote emergent literacy in child care centres: A feasibility study. Language, Speech & Hearing Services in Schools, 38(1), 72.

Güney, F. (2012). Okul öncesi öğretmenlerinin zihinsel yetersizliği bulunan öğrencilerin erken okuryazarlık becerilerinin desteklenmesine ilişkin görüşleri. Yüksek Lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.

Güven, O. S. (2009). Erken dil gelişimi testi – üçüncü edisyonun [Test Of Early Language Development – Third Edition (TELD-3)] Türkçeye uyarlama, güvenirlik ve geçerlik ön çalışması. Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.

Halawani, H. (2003). Promoting literacy through play environment. Research Studies Science Education Mathematics.http://www.utdallas.edu/scimathed/resources/SER/SCE5308_03/promoting_literacy HH03.pdf sayfasından erişilmiştir.

Hayes, S. (1990). Nine ducks nine. Cambridge, MA: Candlewick Press.

House, A. E., House, B. C., & Campbell, M. B. (1981). Measures of interobserver agreement: Calculation formula and distribution effect. Journal of Behavioral Assessment, 3: 37-57.

Hill, E. (1994). Spot bakes a cake. New York: Puffin Books.

Isenberg, J., & Jacob, E. (1983). Playful literacy activitie sand learning: Preliminary observations. The International Conference on Play and Play Environments, Austin, TX . (ERIC Document Reproduction Service No. ED238577).

Justice, L. M., Bowles, R. P., & Skibbe, L. E. (2006).

Measuring preschool attainment of print-concept knowledge: A study of typical and at-risk 3- to 5-year-old children using item response theory. Language, Speech and Hearing Services in Schools, 37, 224-235.

Justice, L. M., Chow, S. M., Capellini, C., Flanigan, K., & Colton, S. (2003). Emergent literacy intervention for vulnerablepre schoolers: Relative effects of two approaches. American Journal of Speech-Language Pathology, 12, 320-332.

Justice, L.M., & Ezell, H.K. (2004). Print referencing: An emergent literacy enhancement technique and its clinical applications. Language, Speech, & Hearing Services in Schools, 35(2), 185-193.

Justice, L. M., & Kaderavek, J. (2002). Using shared storybook reading to promote emergent literacy. Teaching Exceptional Children, 34(4), 8-13.

Justice, L. M., Pence, K. L., Beckman, A. R., Skibbe, L. E., & Wiggins, A. K. (2005). Scaffolding with storybooks: A guide for enhancing young children’s language and literacy achievement. Newark, DE: International Reading Association.

Katims, D. S. (1996). The emergence of literacy in elementary students with mild mental retardation. Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 11(3), 147-157.

Kargın, T., Ergül, C., Büyüköztürk, Ş., & Güldenoğlu, B. (2015). Anasınıfı çocuklarına yönelik erken okuryazarlık testi (EROT) geliştirme çalışması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 16(3), 237-268.

Kelman, M. E. (2006). An investigation of preschool children’s primary literacy skills. Doctoral thesis, University of Wichita State, USA.

Korat, O., Bahar, E., & Snapir, M. (2002). Sociodramatic play as opportunity for literacy development: The teacher’s role. International Reading Association, 56(4), 386-393.

Kuby, P. & Aldridge, J. (1991). The impact of environmental print instruction on earlyreading ability. Journal of Instructional Psychology, 31(2), 106- 114.

Kuby, P. & Aldridge, J. (1997). Direct versus indirect environmental print instruction and on early reading ability in kindergarten children. Reading Psychology: An International Quarterly, 18, 91-104.

McGinty, A. S., & Justice L. M. (2009). Predictors of print knowledge in children withspecific language impairment: Experimantal and developmental factors. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 52(1), 81- 97.

Moon, K., & Reifel, S. (2008). Play and literacy learning in a diverselanguage prekindergarten classroom. Contemporary Issues in Early Childhood, 9(1), 49-65.

Morrow, L. M., & Rand, M. K. (1991). Promoting literacy during play by designing early childhood classroom environments. The Reading Teacher, 44(6), 396-402.

Nelson, P. A. (2005). Could you and your students use a poetry getaway? The Reading Teacher, 58, 771–773.

Neuman, S. B., & Roskos, K. (1990). Play, print and purpose: Enriching play environments for literacy development. The Reading Teacher, 44(3), 214-221.

Neuman, S. B., & Roskos, K. (1992). Literacy objects as cultural tools: Effects on children’s literacy behaviors in play. Reading Research Quaterly, 27(3), 202-225.

Neuman, S. B., & Roskos, K. (1993). Access to print for children of poverty: Differential effects of adult mediation and literacy-enriched play settings on environmental andfunctional print tasks. American Educational Research Journal, 30(1), 95-122.

Owocki, G. (1999). Literacy through play. Portsmouth: Heinemann http://www.amazon.co.uk/Literacy-through-Play-Sue Bredekamp/dp/0325001278#reader_0325001278 sayfasından erişilmiştir.

Özen Altınkaynak, Ş. (2014). Aile temelli okuma yazmaya hazırlık programının çocukların okuma yazmaya hazırlık becerilerine etkisi. Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Özyürek, M. (1998). Sınıfta davranış değiştirme analizi: Uygulamalı davranış analizi-2. Ankara: Karatepe Yayınları.

Pullen, P. C., & Justice, L. M. (2003a). Promising interventions forpromoting emergent literacy skills: Three evidence-based approaches. Topics in Early Childhood Special Education, 23(3), 99-113.

Pullen, P. C., & Justice, L. M. (2003b). Enhancing phonologicalawareness, print awareness,and oral language skills inpreschool children. Intervention in School and Clinic, 39(2), 87-98.

Rief, S. F. (2015). The ADHD book of lists. A practical guide for helping children and teens with attention deficit disorders. San Francisco: Jossey-Bass.

Roskos, K., & Christie, J. (2001). Examining the play–literacy interface: A critical review and future directions. Journal of Early Childhood Literacy, 1(1), 59–89.

Saracho, O. N. (2004). Supporting literacy-related play: Roles forteachers of young children. Early Childhood Education Journal, 31(3), 201-206.

Saracho, O. N., & Spodek, B. (Eds.). (1998). Multiple perspectives on play in early childhood education. Albany: SUNY Press. http://books.google.com.tr/books?id=AQoQvCeXRCcC&printsec=frontcover&hl=tr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false sayfasından erişilmiştir.

Spira, E. G., Bracken, S. S., & Fischel, E. J. (2005). Predicting improvement after firstgrade reading difficulties: The effects of oral language, emergent literacy, and behavior skills. Developmental Psychology, 41, 225–234. http://dx.doi.org/10.1037/0012-1649.411.225 sayfasından erişilmiştir.

Snow, C., Burns, M. S., & Griffin, P. (Eds.). (1998). Preventing reading difficulties in young children. Washington, DC: National Academy Press http://www.nap.edu/openbook.php?record_id=6023 sayfasından erişilmiştir.

Şimşek, Ö. (2011). 60- 72 aylık çocukların yazı farkındalığı ve yazmaya hazırlık becerilerinin gelişiminde okuma yazmaya hazırlık programının etkisinin incelenmesi. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Tekin, E., & Kircaali-Iftar, G. (2001). Özel eğitimde yanlışsız öğretim yöntemleri (Errorless teaching procedures in special education). Ankara: Nobel Basın Yayın.

Tekin-İftar, E. (Ed). (2012). Eğitim ve davranış bilimlerinde tek-denekli araştırmalar. Ankara: Türk Psikologlar Derneği.

Varlıer, G., & Vuran, S. (2006). Okul öncesi eğitim öğretmenlerinin kaynaştırmaya ilişkin görüşleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 6(2), 553-585.

Whitehead, M. R. (2007). Developing language and literacy with young children,(3th ed). London: Paul Chapman Publishing.

Whitehurst, G., J., & Lonigan, C. (1998). Child development and emergent literacy. Child Development, 69(3), 848-872.

Whitehurst, G. J., & Lonigan, C. (2001). Emergent literacy: Development from prereaders to readers. S.Neuman & D. Dickinson (Eds.), Handbook of early literacy research içinde (s. 11-30). New York: Guilford.http://books.google.com.tr/books?id=qSalYQjN2P0C&printsec=frontcover&hl=tr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false sayfasından erişilmiştir.

Wolery, M., Ault, M. J., & Doyle, P. M. (1992). Teaching students with moderate to severe disabilities. Longman Publishing Grouph.