RELIGIOUS SOCIOLOGICAL APPROACH TO SOCIAL CHANGE IN REVELATION PERIOD: THE CIRCULAR LOOP APPROACH / VAHİY DÖNEMİ SOSYAL DEĞİŞMEYE DİN SOSYOLOJİK YAKLAŞIM: DAİRESEL DÖNGÜ YAKLAŞIMI

Ali AKDOĞAN
2.223 502

Öz


Din sosyolojisinin kuruluşundan günümüze pek çok konunun incelendiği ve en önemli konulardan birinin ise din ve toplumsal değişme ilişkileri olduğu görülmektedir. Din Sosyolojisi yirminci yüzyılın ortalarından itibaren sosyal değişme konusunun incelenmesine özel bir önem vermiş, son elli yılın din sosyolojisi literatürü içerisinde sosyal değişme süreçlerinin incelenmesi konusu fazlaca bir yer tutmuştur. Sosyolojinin önemli çalışma alanlarından birisi olan sosyal değişmenin açıklanması için modellerin sunulmasını gerektirmektedir. Modeller ise toplumdan topluma farklılaşabilmektedir. Her toplumsal yapının kendine ait özellikleri bulunduğu için bir modelin örnek alınması o toplumdaki sosyal değişmenin açıklanmasına olanak sağlamayabilir. Bu durumda yapılması gereken yeni bir model, yeni bir isimlendirme ve modelin ilkelerinin örneklerle açıklanmasıdır. Bu makale, evrensel bir din olarak İslam’ın Hz. Muhammed döneminin 23 yılını kapsayan vahiy dönemine yönelik din ve sosyal değişme ilişkisini ortaya koyacak bir sosyal değişme modeli örneğidir. Makalede vahiy dönemi olarak ifade edilen 23 yıllık süreçte toplumda oluşan değişme dairesel döngü modeliyle açıklanmış ve bu modelin ilkeleri kavramsal olarak ifade edilmiştir.


Anahtar kelimeler


Sosyal Değişme; Dairesel Döngü; Bütünleşme; Uyum; Din

Tam metin:

PDF (English)


DOI: http://dx.doi.org/10.20486/imad.71044

Referanslar


Ahmed b. Hanbel, Müsned (I-L),thk. Şuayb el-Arnaût, Âdil Mürşid, Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1995.

Algül, Hüseyin, “Muâhât”, DİA, c. XXX, s. 308-309.

Apak, Adem, Asabiyet ve Erken Dönem İslam Siyasi Tarihindeki Etkileri, Düşünce Kitabevi, Bursa 2004.

Arslan, Mustafa, Sözleşme Kültürü ve İlk Müslüman Toplum, Pınar Yayınları İstanbul 2014.

Avâcî, Muhammed b. Muhammed, Merviyyâtü’l-İmam ez-Zührî fi’l-Megâzî (I-II), el-Câmiatü’l-İslâmiyye, Medine 2004.

Aydın, Mustafa, İslam’ın Tarih Sosyolojisi, Pınar Yayınları, İstanbul 2001.

Ba-Yunus, İlyas, Ahmed, Ferid, İslam Sosyolojisi Bir Giriş Denemesi, Bir Yayıncılık, İstanbul 1986.

Bayyiğit, Mehmet, Din Sosyolojisi, Palet Yayınları, Konya 2013.

Belâzürî, Ahmed b. Yahya, Ensâbu’l-Eşrâf (I-XIII), thk. Muhammed Hamidullah, Dâru’l-Maârif, Mısır 1959.

Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail, es-Sahîh, el-Matbaatü’s-Selefiyye, Kahire 1980.

Bulaç, Ali, İslam ve Demokrasi, İz Yayıncılık İstanbul 1995.

Bulaç, Ali, Târîh, Toplum ve Gelenek, Yeni Akademi Yayınları, İzmir 2007.

Demirci, Muhsin, “Kur’ân’ın Nüzûl Sürecinde Tedricilik”, Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, sy. 9 (2002), ss. 175-198.

Erdem, Mehmet, “Medine Vesikası’nın Maddelendirilme Şekli ve Türkçe Çeviriler Üzerine Bazı Mülahazalar”, The Journal of Academic Social Science Studies, 2012, c. V, sy. 8 (2012), s. 525-542.

Güneş, Ahmet, Medine Vesikası ve Ehl-i Kitab, Kur’an-ı Kerim’de Ehl-i Kitab- Tartışmalı İlmi Toplantı (2007), ss. 243-254.

Hamidullah, Muhammed, İlk İslam Devleti, translated by İhsan Süreyya Sırma, Beyan Yayınları, İstanbul 2007.

Hamidullah, Muhammed, İslam Müesseselerine Giriş, çev. İhsan Süreyya Sırma, Beyan Yayınları, İstanbul 1992.

Hamidullah, Muhammed, İslam Peygamberi (I-II), İrfan Yayıncılık, İstanbul 1993.

İbn Haldûn, Ebû Zeyd Veliyyüddin Abdurrahman b. Muhammed, Mukaddime, çev. Süleyman Uludağ, Dergah Yayınları, İstanbul 2012.

İbn Hişâm, Ebû Muhammed Abdülmelik, es-Sîretü’n-Nebeviyye (I-II), thk. Mustafa es-Sakâ, İbrahim el-Ebyârî, Abdulhafîz, eş-Şelbî, Şeriketü Mektebe, Mısır 1955.

İbn Manzûr, Lisânu’l-Arab, Kâhire: Dâru’l-Maârif, 1699.

İbn Sa’d, Ebû Abdullah Muhammed, Kitâbü’t-Tabakâti’l-Kebîr: et-Tabakâtü’l-Kübrâ (I-X), Mektebetü’l-Hancî, Kâhire 2001.

Kelebek, Mustafa, “İslam Hukuk Felsefesi Açısından Medine Vesikası”, Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy. 4 (2000), s. 325-373.

Kirman, Mehmet Ali, Din Sosyolojisi Terimleri Sözlüğü, Rağbet Yayınları, İstanbul 2004.

Kur’an-ı Kerim

Lapidus, Ira M., A History of İslamic Societies, New York: Cambridge University Press, 1999.

Makrizî, Ebü'l-Abbas Takıyyüddin Ahmed b. Ali b. Abdülkadir, İmtâü’l-Esmâ’ bimâ li’n-Nebî Mine’l-Ahvâl ve’l-Emvâl ve’l-Hafede ve’l-Metâ’(I-XV), Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 1999.

Marshall, Gordon, Sosyoloji Sözlüğü, çev. Osman Akınhay, Derya Kömürcü, Bilim ve Sanat Yayınları, Ankara 1999.

Said, Cevdet, Bireysel ve Toplumsal Değişmenin Yasaları, İnsan Yayınları, İstanbul 1994.

Sezen, Yümni, İslam’ın Sosyolojik Yorumu, İz Yayınları, İstanbul 2004.

Smith, Anthony D., Toplumsal Değişme Anlayışı, çev. Ülgen Oskay, Gündoğan Yayınları, İstanbul 2011.

Şulul, Kasım, İlk Kaynaklara Göre Hz. Peygamber (A.S.) Devri Kronolojisi, İnsan Yayınları, İstanbul 2013.

Taberî, Ebû Ca’fer Muhammed b. Cerir b. Yezîd, Târîhu’r-Rusül ve’l-Mulûk (I-XI), Daru’t-Turas, Beyrut 1967.

Turner, Bryan S., Max Weber ve İslam, çev. Yasin Aktay, Vadi Yayınları Ankara 1997.

Uçar, Ramazan, Güç ve Değer İlk Dönem İslam Toplumu Üzerine Sosyolojik Bir Çözümleme, Berikan Yayınevi, Ankara 2014.

Ünal, Necdet “Kur'an'ın İçki Yasağı Tedriciliği Üzerine Bir Araştırma”, Kelam Araştırmaları Dergisi, c. IX, sayı: II, 2011.

Vâkıdî, Ebû Abdullah Muhammed b. Ömer b. Vâkıd el-Eslemî, Kitâbu’l-Meğâzî (I-III), thk. Marsden Jones, Dâru’l-A’lemî, Beyrut 1989.

Yaman, Ahmet, “Zıhâr”, DİA, c. VLIV, ss. 387-390.

Yıldırım, Ergun, Değişen Din Anlayışının Sosyolojisi, Bilge Yayınları, İstanbul 1999.

Yılmaz, Hayati, Toplumsal Dönüşümde Sünnet, Rağbet Yayınları, İstanbul 2004.






Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.

e- ISSN: 2149-0872

Dumlupınar Üniversitesi İslam Medeniyeti Uygulama ve Araştırma Merkezi, Evliya Çelebi Yerleşkesi Tavşanlı Yolu 10. km KÜTAHYA

Tel: +90 (274) 265 22 29 / Faks: +90 (274) 265 22 30 / imaddergi@gmail.com