OKUL ORTAMINDA DEMOKRASİ YAŞANTILARI

Yasemin ERSÖZ, Kemal DURUHAN
1.575 405

Öz


Eğitimin temel işlevlerinden biri hak ve ödevlerini bilen, demokratik niteliklere sahip, topluma yararlı iyi bireyler yetiştirmektir. Eğitim sisteminin öğrencilere bu nitelikleri kazandırdığı varsayılsa bile, dönüt alınmadan bu konuda emin olunamaz. Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin okul ortamında demokrasi yaşantılarına ilişkin algılarını ve bu algıları etkileyen değişkenleri incelemektir. Bu çalışma, tarama yöntemi kullanılan betimsel bir araştırma olup, veri toplama aracı olarak Duruhan ve Ersöz (2013) tarafından geliştirilen “Okulda Demokrasi Algıları Ölçeği” (ODAÖ) kullanılmıştır. ODAÖ, “Katılım-Etkinlik”, “Haklar ve Görevler”, “Okulda Özdeğerlendirme” ve “Okulda Vatandaşlık Eğitimi” olarak dört faktörden oluşmaktadır ve her bir faktöre ilişkin Cronbach’s Alpha değeri sırasıyla; .801, .784, .807 ve .736 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin bütününe ilişkin Cronbach’s Alpha değerinin ise .872 olduğu anlaşılmıştır.  Çalışma evreni Malatya ili sınırlarında yer alan ortaokullar olup, örneklemi ise, farklı sosyo-ekonomik düzeylerde yer alan ortaokullardan beş devlet ortaokulu ile bir özel okuldan oluşmaktadır. ODAÖ, 2012-2013 eğitim-öğretim yılında, bu ortaokulların  7. Sınıflarında öğrenim gören 276 öğrenciye uygulanmıştır. Araştırmanın bulgularına dayanarak, öğrencilerin okul hayatında etkinliklere katılımlarının yüksek olduğu, okul ortamında haklarının ve görevlerinin farkında oldukları söylenebilir. Ayrıca öğrenciler, okul ortamında yüksek düzeyde vatandaşlık eğitimi aldıklarını düşünmekle beraber demokratik eğitim anlayışına uygun şekilde okul ortamında alınan kararlarda öğrencilerin de katılımlarının olduğu, fakat liderlik yapabilme konusunda çekingen davranabildiklerini ifade etmişlerdir. Ebeveyn özellikleri ile öğrencilerin "Okulda Demokrasi Algıları Ölçeği"nden aldıkları puanlar arasındaki ilişki incelendiğinde ise, annesi lise mezunu öğrencilerin, annesi okuma-yazma bilmeyen öğrencilere göre okuldaki hakları ve görevleri konusunda daha bilinçli oldukları; aynı şekilde babası yüksek lisans mezunu öğrencilerin, babası ilkokul mezunu ve babası ortaokul mezunu öğrencilere kıyasla okuldaki hakları ve görevleri konusunda daha duyarlı oldukları belirlenmiştir. Çalışmada ortaya çıkan ilginç bir bulgu ise şudur; anne eğitim düzeyi yükseldikçe, ailenin gelir düzeyi yükseldikçe öğrencilerin, "okulda etkin katılım"  başlığı altında aldıkları puanlar düşmektedir. Bununla birlikte asgari ücret veya daha altında bir geliri olan ailelerin çocuklarının okuldaki hakları ve görevleri konusunda daha çekimser kaldıkları anlaşılmıştır.


Tam metin:

PDF

Referanslar


Antalyalı, Ö.L. (2008). Varyans analizi (Anova-Manova). Ş. Kalaycı (Ed.) SPSS

Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri (3. baskı). Ankara:Asil Yayın Dağıtım Ltd. Şti.

Başar, H. (1999). Sınıf Yönetimi. Ankara: Anı Yayıncılık.

Beetham, D. & Boyle K. (1998). Demokrasinin temelleri. (Çev: V. Bıçak). Ankara: Liberte Yayınları.

Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2010). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi

Çelik, V. ( 2003). Sınıf Yönetimi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çokdeğişkenli istatistik: Spss ve Lisrel uygulamaları. Ankara: Pegem-A Akademi.

Dewey, J. (1903). Democracy in Education. The Elementary School Teacher, 4(4), 193-204. http://www.jstor.org/stable/992653 adresinden 31.12.2013 tarihinde erişilmiştir.

Doğanay, A. (1997). Türk Politik Kültürü ve Gençliğin Eğitimi. Çukurova Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi, 2 (16), 51-61.

Duman, T., Karakaya, N. ve Yavuz, N. (2011). İnsan Hakları ve Demokrasi (Vatandaşlık Bilgisi). 2. Baskı Ankara: DataYayınları.

Gülmez, M. (1994). İnsan Hakları ve Demokrasi Eğitimi. Ankara: TODAIE Yayınları.

Güneş, F. (2007). Yapılandırıcı Yaklaşımla Sınıf Yönetimi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Harber, C. & Mncube, V. (2011). Is schooling good for the development of society?:

the case of South Africa. South African Journal of Education, (31), 233-245.

Hussain, S., Sarwar, M. & Yousuf, M.I. (2010). Attitude Toward Democracy In Pakistan: Secondary School Teachers’ Perceptions. Journal of College Teaching & Learning 7 (3) , 33-39.

Karasar,N. (2000). Bilimsel Araştırma Yöntemi. 10. Basım. Ankara: Nobel Yayın.

Kıncal, R. (2002). Vatandaşlık Bilgisi. Mikro Yayınları. Ankara

Kıncal, R., Işık, H. (2003). Demokratik Eğitim ve Demokratik Değerler. Eğitim Araştırmaları, Sayı:11, s.54–58.

Kuş, Z. (2012). İlköğretim Öğrencilerinin Demokrasi Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Özdemir, H. (2009). İlköğretim 8. sınıf Öğrencilerine Demokrasi Kültürü Kazandırmada Demokrasi Eğitimi ve Okul Meclisleri Projesinin Katkısı (Kütahya İli Örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kütahya.

Sipahi, B., Yurtkoru, E. S., Çinko, M. (2010). Sosyal Bilimlerde SPSS’le Veri Analizi. İstanbul: Beta

Yeşil, R. (2002). Okul ve Ailede İnsan Hakları ve Demokrasi Eğitimi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Thomas, N. L. (2001). Democratic Education, a matter of institutional conscience and skills.

http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/58/07879581/0787958158.pdf

adresinden 12.06.2014 tarihinde erişilmiştir.






Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.