TÜRKİYE'DE MODERN BİLİMLERİN EĞİTİMİNDE MEKTEB-İ HARBİYE ÖRNEĞİ

Gülşah Eser
1.684 403

Öz


The Military School and the Teaching of Modern Sciences in Turkey

The present article aims to examine the establishment of the Military School (Mekteb-i Harbiye) founded in Istanbul by Sultan Mahmud II (r.1808-1839) to train officers knowledgeable in modern military techniques and equipped with contemporary scientific knowledge. The article will also investigate the role, effects and contributions of the Military School to the teaching and dissemination of modern sciences in the Ottoman army. The time period under study starts from 1834, the establishment year of the school, and end with the proclamation of the Constitution (Meşrutiyet) in 1876.

During the early years of its foundation, the teaching of military arts had a prominent place in the curriculum. Later on, the teaching of modern mathematical and applied sciences such as physics and chemistry gained importance. The presence of a printing press in the school enabled the reproduction of teaching material, stimulated the instructors to translate science books and improved the quality of education. New teaching methods (i.e. the Lancaster method) were also used in the Military School. With these qualifications, the Military School became one of the pioneer institutions of the Turkish modernization and the history of Turkish education.

Key words: Mekteb-i Harbiye, The Military School, science teaching, Ottoman modernisation, modernisation in Turkey, history of education, Ottoman army.

 

Türkiye'de modern bilimlerin eğitiminde Mekteb-i Harbiye örneği

Bu çalışmada, Sultan II. Mahmud (1808-1839) tarafından modern askerî bilim ve teknikleri öğrenmiş, çağdaş bigilerle donatılmış subay yetiştirmek amacıyla kurulmuş olan Mekteb-i Harbiye'nin kuruluşu, genel yapısı ve bu kurumun ondokuzuncu yüzyılda Avrupa'da ortaya çıkan modern bilimlerin Türkiye'de gelişimine etki ve katkısı incelenmeye çalışılacaktır. Zaman aralığı olarak, okulun kuruluş yılı olan 1834 ile I.Meşrutiyet'in ilan tarihi olan 1876 yılı belirlenmiştir.

Mekteb-i Harbiye'nin kuruluş döneminde askerî fen ve teknik içerikli dersler ön planda tutulmuş iken, modern bilimler, daha sonraları mektebin eğitim ve öğretim programında önemli bir yere sahip olmuştur. Mektep bünyesinde bir matbaanın kurulmuş olması ise, telif ve tercüme faaliyetlerinin gelişmesinde etkili olduğu gibi öğretim kadrosunun çok sayıda eser vermesini de teşvik etmiştir. Bunun yanı sıra öğrencilere okutulacak kitapların önemli bir bölümünün bu matbaada basılmış olması eğitim-öğretimde kolaylık sağlamıştır. Daha önemli olarak yeni öğretim metotlarının da Mekteb-i Harbiye'de uygulanması bu kuruma yeni bir vizyon sağlamış ve bu kurum, birçok yönüyle Türk modernleşme tarihinde öncü bir işlevle yerini almıştır.

Anahtar sözcükler: Mekteb-i Harbiye, bilim eğitimi, Osmanlı modernleşmesi, Türkiye'de modernleşme, Eğitim tarihi, Osmanlı ordusu.


Tam metin:

PDF


Creative Commons License
Osmanlı Bilimi Araştırmaları is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.