Darülfünun Fen Fakültesi Mecmuası’nın ‘Kimyager Berthelot’nun Yüzüncü Sene-i Devriyesi İçün Nüsha-i Fevkalade’si (1927)

Şeref Etker, Feza Günergun
1.921 355

Öz


The Marcelin Berthelot Special Issue of the Journal of the Istanbul University Faculty of Sciences (Darülfünun Fen Fakültesi Mecmuasıon the Occasion of his Centenary (1927)

The centenary of Marcelin Berthelot’s (1827-1907) birth was celebrated in France with an extensive program including the establishment of the Maison de la Chimie. Learned societies, academic institutions and governments were invited to contribute. The Turkish Minister of Education, together with the Istanbul University organized a conference to commemorate Marcelin Berthelot to coincide with the program in Paris. The meeting held on November 3rd 1927 was chaired by Fuat Köprülü, Vice-Rector and Dean of the Faculty of Literature representing the Minister of Education Mustafa Necati Bey. The staff of the Chemistry Department of Faculty of Sciences, Profs. Ömer Şevket Öncel, Nazmi Asaf, and Marius Faillebin lectured on aspects of M. Berthelot’s life and oeuvre. The French Consule générale represented his Government.

A special issue of the Journal of the Istanbul University Faculty of Sciences (Darülfünun Fen Fakültesi Mecmuası, vol. 3, 1927) was also dedicated to Marcelin Berthelot. Prof.Dr. Cevat Mazhar and Prof. Ligor Bey, from the Chemistry Department of the Faculty of Sciences, compiled articles on Berthelot’s fields of interest and research, from organic synthesis to thermochemistry, explosives, soil chemistry, fermentation and metabolism, and history of chemistry and alchemy. The special issue aimed at a general readership and was distributed during the memorial conference at the Istanbul University. This publication remained largely unknown due to its limited edition, and represents an interesting phase in the history of Turkish chemistry.

Key words: Marcelin Berthelot, Centenary, history of chemistry, Turkey, Istanbul University, Darülfünun, journal, thermochemistry, alchemy, Cevat Mazhar, Ligor Bey, Ömer Şevket Öncel, Nazmi Asaf, Marius Faillebin, Fuat Köprülü, Mustafa Necati.

Darülfünun Fen Fakültesi Mecmuası’nın ‘Kimyager Berthelot’nun Yüzüncü Sene-i Devriyesi İçün Nüsha-i Fevkalade’si (1927)

Marcelin Berthlot’nun (1827-1907) doğumunun 100. Yılı, Fransa’da, arasında Maison de la Chimie’nin (Kimya Evi) kuruluşunun da yer aldığı yoğun bir program ile kutlanmıştır. Bilim dernekleri, akademik kurumlar ve hükumetler bu projeye katkıda bulunmaya davet edilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti Maarif Nezareti, bu projeye kaynak sağlamayı düşünmüş ve İstanbul Üniversitesi ile birlikte Marcelin Berthelot’yu anmak için, Paris’teki program ile çakışacak bir toplantı düzenlemiştir. 3 Kasım 1927’de yapılan toplantının başkanlığını, Maarif Nazırı Necati Bey adına Darülfünun Emin vekili ve Edebiyat Fakültesi Reisi müderris Fuat Köprülü yapmıştır. Fen Fakültesi Kimya Şubesi profesörlerinden Ömer Şevket Öncel, Nazmi Asaf ve Marius Faillebin, M. Berthelot’nun hayatını ve eserlerini tanıtan konferanslar vermişlerdir. Fransız konsolosu, hükümetini temsilen toplantıya katılmıştır.

Darülfünun Fen Fakültesi Mecmuası’nın bir sayısı (c.3, 1927) bu vesile ile Marcelin Berthelot’ya ithaf edilmiştir. Fen Fakültesi Kimya Şubesi müderrislerinden Cevat Mazhar ve Ligor Beyler, Berthelot’nun organik sentezden ısıl kimyaya, patlayıcılardan tarım kimyasına ve toprak kimyasına, fermantasyondan metabolizmaya ve kimya tarihinden simyaya uzanan ilgi ve araştırma konuları üzerine makaleler derlemişlerdir. Genel okuyucu için hazırlanmış olan bu özel sayı, İstanbul Üniversitesi’nde düzenlenen anma toplantısında dağıtılmıştır. Bu sayı, az sayıda basıldığı için genellikle bilinmeden kalmış ve kütüphane koleksiyonlarına girmemiştir. Bu nedenle, Türk kimya tarihinin bilinmeyen bir safhasını temsil etmektedir.

Anahtar Sözcükler: Marcelin Berthelot, Yüzüncü doğum yılı töreni, kimya tarihi, Türkiye, İstanbul Üniversitesi, Darülfünun, dergi, ısıl kimya, simya, Cevat Mazhar, Ligor Bey, Ömer Şevket Öncel, Nazmi Asaf, Marius Faillebin, Fuat Köprülü, Mustafa Necati.


Tam metin:

PDF


Creative Commons License
Osmanlı Bilimi Araştırmaları is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.