(H.1252/M.1836) Yılı Nüfus Sayımına Göre Van Kazasına Bağlı Gayrimüslim Köylerin Demografik Yapısı

Şeyhmus BİNGÜL
1.084 170

Öz


Başlangıçta arazi ve vergi tespitine yönelik yapılan tahrirler Osmanlı İmparatorluğu’nun modernleşmeye başladığı 19. yüzyılda yerini daha sistemik nüfus sayımlarına bırakmıştır. Yenilikler temelinde merkezileşmeye çalışan devletin idari, mali ve askeri alanlarda düzene girmesini gerektiren modern nüfus sayımının ilki 1831 yılında yapılmıştır. Böylece imparatorluk sahip olduğu insan gücünün nicelik ve nitelikleri hakkında detaylı bir bilgiye sahip olmaya çalışmıştır. Nüfusun heterojen olması, siyasal ve askeri nedenlerden dolayı gerçek nüfusun tespiti ise oldukça zor olmuştur. İmparatorluğun geneline yayılmaya çalışılan bu nüfus sayımlarından biri de 1836 yılında Van eyaletinde yapılmıştır.  Bu sayımda Van merkez köyleri ve mahalleleri dışında buraya bağla kaza ve nahiyelerinin de kaydı tutulmuştur.  

Bu çalışmada Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde NFS.d kodu ve 2798 numarası ile kayıtlı olan ‘‘Van Eyaleti Dahilindeki Nefs-i Van Köylerinin Gayrimüslim Erkek Nüfus Defteri’’ ve bu defteri özellikle yerleşim yerleri itibariyle tamamlama özelliğine sahip olan yine NFS.d kodu ve 2799 numarası ile kayıtlı olan ‘‘Nefs-i Van’a Bağlı Gayrimüslim Köylerin Gurbette Olanlarının Defteri’’ incelenmiştir.


Tam metin:

PDF


Referanslar


A. Arşiv Belgeleri

Nüfus Defteri (NFS.d): nr. 2798

Nüfus Defteri (NFS.d): nr. 2799

B. Araştırma ve İnceleme Eserleri

ADIYEKE, Nuri, ‘‘Temettuat Sayımları ve Bu Sayımları Düzenleyen Nizamname Örnekleri’’, DTCF Dergisi, Sayı: 11, 2000, ss. 769-823.

ALPER, Cengiz, Çeşitli Yönleriyle Van, Uğur kitabevi, Ankara, 1983.

ÇADIRCI, Musa Çadırcı, Tanzimat Döneminde Anadolu Kentlerinin Sosyal ve Ekonomik Yapısı, TTK Yayınları, Ankara, 1997.

ÇAĞATAY, Neşet, ‘‘Osmanlı İmparatorluğunda Reayadan Alınan Vergi ve Resimler’’, DTCF Dergisi, C. 5, Sayı: 5, 1947, s. 483-511.

ÇORUH, Haydar, ‘‘Erzurum’daki Türk ve Ermeni Nüfusunu Gösteren 1847 Tarihli Nüfus Defteri’’, Ermeni Araştırmaları, Sayı 6, 2002, ss.95-115.

DOĞAN, Cabir Doğan, ‘‘II. Mahmut Dönemi Osmanlı Merkezileşme Politikasının Doğu Vilayetlerinde Uygulanması’’ Turkish Studies, Volume 6/4, 2011, ss. 505-521.

GÖYÜNÇ, Nejat, ‘‘Van’’, İA, c. 13, MEB, İstanbul, 1986.

GÜNEŞ, Mehmet, ‘‘Osmanlı Dönemi Nüfus Sayımları ve Bu Sayımları İçeren Kayıtların Tahlili’’, Akademik Bakış, 8/15, 2014, s. 221-240.

KARAL, Enver Ziya, Osmanlı İmparatorluğunda İlk Nüfus Sayımı (1831), TTK Yayınları, Ankara, 1943.

KARPAT, Kemal H., Osmanlı Nüfusu (1830-1914), Çeviri: Bahar Tırnakçı, Timaş Yayınları, 2010, İstanbul.

KILIÇ, Orhan, XVI. ve XVII. Yüzyıllarda Van(1548-1648), Van Belediye Başkanlığı Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü Yayınları, Van, 1997.

KILIÇ Kılıç, ‘‘Van’’, Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), C.42, İstanbul: Diyanet Vakfı Yayınları, 2012, ss. 505-510.

KODAMAN, Bayram Kodaman, Osmanlı Devrinde Doğu Anadolu’nun İdari Durumu, Anadolu Basın Birliği Yayınları, Ankara, 1986.

Köylerimiz, Başbakanlık Basım Evi, Ankara, 1968.

KÜTÜKOĞLU, Mübahat S., ‘‘1830 Nüfus Sayımına Göre Menteşe Sancağında Hane Nüfusu’’, The Journal of Ottoman Studies, XXIII, 2003, ss. 75-92.

MERT, Özcan, ‘‘Tanzimat Döneminde Çeşme Kocabaşıları (1839-1876)’’, DCTF Tarih Araştırmaları Dergisi, 22/35, 2004, ss. 139-153.

McCARTY, Justin, Müslümanlar ve Azınlıklar, Çeviren: Bilge Umar, İnkılap Yayınevi, Ankara, 1998.

ORTAYLI, İlber, Osmanlıya Bakmak: Osmanlı Çağdaşlaşması, İnkılap Yayınları, 2016, İstanbul.

PABOUDJIAN, Paul B. ; KEVORKIAN, Raymond H., 1915 Öncesinde Osmanlı İmparatorluğu’nda Ermeniler, Aras Yayıncılık, 2012.

Peçevi İbrahim Efendi, Peçevi Tarihi I, Hazırlayan: Bekir Sıtkı Baykal, T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.1999, Ankara.

SEVİM, Ali Sevim, Anadolu’nun Fethi Selçuklular Dönemi, TTK, 2000, Ankara.

SÜMER, Faruk, Selçuklular Döneminde Doğu Anadolu Türk Beylikleri, TTK, Ankara, 1990.

UZUNÇARŞILI, İ. H., Anadolu Beylikleri ve Akkoyunlu, Karakoyunlu Devletleri, TTK, 2003, Ankara.

Van İl Özel İdaresi İl Genel Meclisi Önergesi, Karar Sayısı: 145, Van, 2010.






some_text Dergimize yayınlanması amacıyla gönderilen eserler, editör tarafından hakemlere gönderilmeden Turnitin programı ile taranıp intihal durumu kontrol edilecektir. Kontrol sonrasında kaynakça hariç benzeşme oranı belli bir yüzdenin üzerinde çıkar ise programdan alınan rapor ile eser sahibine iade edilecektir. Eser sahiplerine duyrulur.

Dergimizin Tarandığı İndexler.

 


 

 

 

  

Journal of History and Future  e-ISSN: 2458-7672

Creative Commons Lisansı
Journal of History and Future Creative Commons Alıntı 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.