II. Meşrutiyet Dönemi Mizah Gazeteciliğine Bir Örnek: Eşek Gazetesi

Mehmet BOZASLAN
1.122 181

Öz


Osmanlı Devletinde II. Meşrutiyetin ilan edilmesi ile birlikte birçok alanda olduğu gibi basın alanında da önemli gelişmeler meydana gelmiştir. Meşrutiyetin ilan edildiği günün hemen akşamında gazeteciler İstanbul’da bir araya gelerek sansür memurlarını gazetelerine almama kararı almış, gazeteler 25 Temmuz 1908 günü sansürsüz olarak yayınlanmıştır.  O günlerde çıkan gazetelerde anayasa, özgürlük, eşitlik gibi kavramlar sıkça yer almıştır.

Baha Tevfik tarafından çıkarılan, 16 Teşrinisani 1326 (29 Kasım 1910)’da yayın hayatına başlayan Eşek gazetesi, haftada iki gün Pazartesi ve Perşembe günleri yayınlanmıştır. Dört sayfadan oluşan gazetenin ilk sayfasında, İlk Anırtı başlığı altında genel bir değerlendirme yapılmaktadır. Gazetede ayrıca Havadis-i Hariciye, Havadis-i Dâhiliye, Muhavereler, Evrak-ı Varide gibi bölümler bulunmakta ve karikatürler neşredilmektedir. Eşek gazetesi dönemin mizah anlayışı ile birlikte sosyal ve siyasal hayatı hakkında çarpıcı bilgiler sunan önemli bir tarihi vesika olarak ortaya çıkmaktadır. Çalışmamızda gazetede yer alan yazı ve karikatürlerden hareketle II. Meşrutiyet dönemi basın hayatı ve sosyal hayatına ışık tutulması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: II. Meşrutiyet, Mizah, Basın Baha Tevfik, Eşek


Tam metin:

PDF


Referanslar


KAYNAKÇA

- AKBULUT, Uğur “Osmanlı Basın Tarihine Bir Katkı: Gazetelerin Yayınlanma Amaçları Üzerine (1831-1876)”, Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 8/5 Spring 2013, p. 31-57, Ankara-Turkey.

- BAĞCI Rıza, Baha Tevfik’in Hayatı Edebi ve Felsefi Eserleri Üzerine Bir Araştırma, Kaynak Kitaplığı, İzmir,1996.

- BAŞARAN Filiz, Baha Tevfik’in Mecmuacılığı, (Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü), Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Niğde, 2010.

- BOZASLAN Mehmet, Türk Basın Tarihinde Ahali Gazetesi,(Gaziantep Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü), Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep, 2014.

- EĞRİNCİ Erkan , Öteki Metinler, Öteki Kadınlar: Ermeni Harfli Türkçe Romanlar Ve Kadın İmgesi, (Bilkent Üniversitesi, Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü), Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara 2007.

- GAZEL Ahmet Ali, ORTAK Şaban, “İkinci Meşrutiyetten 1927 Yılına Kadar Yayın İmtiyazı Alan Gazete ve Mecmualar (1908-1927) “, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt:7 Sayı:1.

- GİRGİN Atilla, Türk Basın Tarihinde Yerel Gazetecilik, İnkılâp Kitabevi, İstanbul, 2001.

- Hakkı Tarık Us Dijital Arşivi www.tufs.ac.jp

- HAYTA Necdet(2002), Tarih Araştırmalarına Kaynak Olarak Tasvir-i Efkâr Gazetesi(1278/1862-1286/1869), Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 2002.

- HIFZI Topuz, II. Mahmut’tan Holdinglere Türk Basın Tarihi, Remzi Kitabevi, İstanbul, 2003.

- İNUĞUR Nuri, Basın Yayın Tarihi, Der Yayınları, 3. Baskı, İstanbul, 2005.

- KABACALI Alpay, Başlangıcından Günümüze Türkiye'de Matbaa Basın ve Yayın, Literatür Yay. İstanbul, 2000.

- _______________, Türk Basınında Demokrasi, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara,1994.

- KEKEÇ Nuran, Ahmet Mithat Efendi’de Mizahın Toplumsal Cinsiyeti, (Bilkent Üniversitesi, Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü), Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara 2014.

- KOLOĞLU Orhan, Osmanlı’dan 21. Yüzyıla Basın Tarihi, Pozitif Yayınları, İstanbul, 2006.

- SEYHAN Salih , “ II.Meşrutiyet Dönemi Mizah Basını ve İçeriklerinden Seçilmiş Örnekler” , Turkish Studies, Volume 8/3, Winter 2013.

- TİKEN Servet, “Cenevre’de Bir Jön Türk Mizah Gazetesi: Tokmak”, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED] 54, Erzurum 2015.

- ÜLKEN Hilmi Ziya, Türkiye’de Çağdaş Düşünce Tarihi, Ülken Yayınları, İstanbul, 2005.

- YAZICI Nermin, “Yazılı Türk Mizahının Gelişim Sürecinde Batılı Anlamda İlk Mizah Dergisi: Cem”, Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 6/3 Summer 2011, p. 1299-1313,Ankara- Turkey.






some_text Dergimize yayınlanması amacıyla gönderilen eserler, editör tarafından hakemlere gönderilmeden Turnitin programı ile taranıp intihal durumu kontrol edilecektir. Kontrol sonrasında kaynakça hariç benzeşme oranı belli bir yüzdenin üzerinde çıkar ise programdan alınan rapor ile eser sahibine iade edilecektir. Eser sahiplerine duyrulur.

Dergimizin Tarandığı İndexler.

 


 

 

 

  

Journal of History and Future  e-ISSN: 2458-7672

Creative Commons Lisansı
Journal of History and Future Creative Commons Alıntı 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.