ANADOLU SAHASI VE KIRGIZ FOLKLORUNDA YALANLAMALAR VE İŞLEVLERİ

İsmail ABALI
1.275 364

Öz


Tarihi süreci içinde folklorik ürünler, işlev ve ihtiyaca bağlı olarak farklı türler dahilinde bulunabilir ve bu çeşitlilik, toplumlar ve boylar bağlamında değişiklik gösterebilir. Aşık fasıllardan biri konumunda bulunan yalanlamalar için de durum aynıdır. Kırgız halk edebiyatında müstakil bir tür halinde karşımıza çıkan ve yer yer bazı masallar dahilinde de yaşabilen yalanlamaların Anadolu Türk folklorundaki versiyonlarının inceleneceği bu çalışmada, ayrıca, söz konusu yalanlamaların hangi fonksiyonlara sahip olduğu ve hangi ihtiyacı karşıladığı gibi sorulara cevap aranacaktır. Bu incelemeler, yalanlama örnekleri ile pekiştirilecek ve çalışmamızın sonunda ise konuyla ilgili birtakım öneriler sunulacaktır.

Anahtar Kelimeler: Yalanlama, Aşık Edebiyatı, Kırgız Folkloru


Tam metin:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.20322/lt.06691

Referanslar


ADIGÜZEL, Sedat, (2010), "Batı Azerbaycan Masallarında Yarış ve Rekabet Örnekleri", Acta Turcica", Yıl: 2, S. 1, 30-38.

AKMAN, Eyüp, (2013), "Kastamonu Türküsü 'Tiridine Bandım' Şathiye Midir?", IV. Uluslararası Türk Kültürü Kurultayı, 449-459.

ARI, Bülent, (2013), "Güldürücü Destanlardan Yalanlamalı Destanlar İle Gelin-Kaynana Manilerinin Mizah Yönünden Benzerlikleri", Turkish Studies, C. 8, S. 8, 53-64.

ARTUN, Erman, (1996), Adana Aşıklık Geleneği (1966-1996) ve Aşık Feymani, Adana: Hakan Ofset.

ARTUN, Erman, (2000), Adana Halk Kültürü Araştırmaları, Adana: Altınkoza Yayınları.

ARTUN, Erman, (2013), "Çukurova Yerel Fıkra Tiplerinin Türk Fıkra Anlatma Geleneğindeki Yeri", VIII. Milletlerarası Türkoloji Kongresi Basılmamış Bildiri Metni, 1-24, www.turkoloji.cu.edu.tr, Erişim T. 31.10.2015

ARTUN, Erman, (yayın t. yok), "Ceyhanlı Aşık Karamehmet'in Yalanlamaları", 1-12, www.turkoloji.cu.edu.tr, Erişim T.: 03.12.2015

Baldar Folkloru, (2002), (Tüzgön: Güldara Orozava), Bişkek: Şam Basması.

BAŞGÖZ, İlhan, (1996), "Protesto: Folklorun Beşinci İşlevi (Fonksiyonu)", Umay Günay Armağanı, Ankara: Feryal Matbaacılık, 1-4.

BORATAV, Pertev Naili, (2000), Tekerleme, İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.

CERRAHOĞLU, Münir, (2011), "Yalanlamalı Destanlar ile Masal Tekerlemelerinin Benzerlikleri", Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C. 8, S. 15, 281-293.

ÇOBANOĞLU, Özkul, (2000), Aşık Tarzı Kültür Geleneği ve Destan Türü, Ankara: Akçağ Yayınları.

DUYMAZ, Ali, (2002a), İrfanı Arzulayan Sözler Tekerlemeler, Ankara: Akçağ Yayınları.

DUYMAZ, Ali, (2002b), "Türk Halk Serinde Gerçeküstü Destanlar Üzerine Bir Değerlendirme", Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C. 5, S. 8, 107-121.

EKİCİ, Metin, (2011), Halk Bilgisi (Folklor) Derleme ve İnceleme Yöntemleri, Ankara: Geleneksel Yayıncılık.

GÜNAY, Umay, (1999), Türkiye'de Aşık Tarzı Şiir Geleneği ve Rüya Motifi (3. Basım), Ankara: Akçağ Yayınları.

GÜVENÇ, Ahmet Özgür, (2014), "İnternet Folkloru Üzerine Önerilen Bir Terim: e-folklor", Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18 (2), 31-46.

KAYA, Doğan, (2000), "Aşık Püryani'nin Karşılamaları", Aşık Edebiyatı Araştırmaları, İstanbul, 213-230.

KAYA, Doğan, (2007), Ansiklopedik Türk Halk Edebiyatı Terimleri Sözlüğü, Ankara: Akçağ Yayınları.

Kırgız Adabiyatı Entsiklopediyalık Okuu Kuralı, (2004), (Başkı Redaktor: Ü. Asanov), Bişkek: Mamlekettik Til Cana Entsiklopediya Borboru.

Kırgız El Comoktoru, (2013), (Cıynaktı Tüzgön: Külüypa Turganbayeva), Bişkek: Canızak Basma.

Kırgız Etnografiyası Boyunça Sözdük, (2005), (Tüzgöndör: O. K. Karataev, S. N. Eraliev), Bişkek: Biyiktik.

KÖSE, Nerin, (2002), "Tür ve Fonksiyon", Uluslararası Türk Dünyası Kurultayı Halk Edebiyatı Kongresi Bildirileri, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları: 2955.

TEZEL, Naki, (2009), Türk Masalları, İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları.

www.uludagsozluk.com, Erişim T.: 31.10.2015

(K-1): İsa Yücel, 55 yaşında, Lise mezunu, Emekli, Samsun doğumlu, Yalova'da yaşıyor, Arkadaşından duymuş, Görüşme T.: 06.09.2015