Isparta Deresi'nin Su ve Sedimentlerindeki Ağır Metal Birikiminin İncelenmesi

HASAN KALYONCU, CELAL ÖZAN, SELDA TEKİN ÖZAN
1.574 245

Öz


Nisan 2014-Ocak 2015 tarihleri arasında yapılan bu çalışmada Isparta Deresi'nin suyunda ve sedimentlerindeki bazı ağır metallerin (Cd, Cr, Cu, Fe, Mn, Mo, Ni, Pb, Se ve Zn) mevsimsel değişimlerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır Çalışma süresince dere suyunun bazı fizikokimyasal parametreleri ölçülmüştür. Derede belirlenen 6 istasyondan 3'er adet su ve sediment numunesi alınarak ICP-AES Vista cihazında 3 tekrarlı olarak metal analizi yapılmıştır. Isparta Deresi'nin suyunda Cu'ın 2. istasyonda tespit edilmediği, diğer metallerin tüm istasyonlarda belirlendiği ve tüm metallerin her mevsimde saptandığı görülmüştür. Cd, Mo ve Se yaz mevsiminde, Cr, Cu ve Ni kış mevsiminde, Fe ve Mn sonbaharda ve Pb ve Zn ilkbaharda artış göstermiştir. Cd, Mo ve Se sonbaharda, Cr, Mn ve Mo ilkbaharda, Cu, Fe, Pb ve Zn ise yaz mevsiminde azalmıştır. Suda en fazla tespit edilen metal Fe, en az belirlenen ise Cd olmuştur. Sudaki metal seviyeleri ile suyun fizikokimyasal parametreleri arasında negatif ve pozitif ilişkiler tespit edilmiştir. Isparta Deresi'nin sedimentlerindeki tüm metaller her mevsimde ve istasyonda belirlenmiştir. Metal seviyelerinin 1., 5. ve 6. istasyonlarda arttığı, 3. istasyonda azaldığı tespit edilmiştir. Sediment örneklerindeki Cd, Cu, Mn ve Ni'in sonbaharda, Cr, Fe, Pb ve Se'un ilkbaharda, Mo'in yaz mevsiminde ve Zn'un kış mevsiminde arttığı, Cd, Mn, Mo, Pb ve Se'un kış mevsiminde, Cr'un sonbaharda, Cu, Fe, Ni ve Zn'un yaz mevsiminde azaldığı belirlenmiştir. Sedimentte en fazla rastlanan metal Fe, en az rastlanan ise Cd olmuştur.

Anahtar Kelimeler: Isparta Deresi, Su, Sediment, Ağır metal, Kirlilik


Tam metin:

PDF

Referanslar


Akbulut, A., Akbulut, N.E. (2010). The study of heavy metal pollution and accumulation in water, sediment and fish tissue in Kızılırmak River Basin in Turkey. Environmental Monitoring and Assessment 167: 521-526.

Alp, M.T., Sen, B. (2010). A study on the seasonal periodicity of diatoms with relationto silica in the phytoplankton of a Dam Lake in Turkey. Journal of Animal and Veterinary Advances 9 (14): 1983-1989.

Al-Saadi, H.A., Al-Lami, A, A., Hassan, F, A., Al-Dulymi, A, A. (2002). Heavy metals in water, suspended particles, sediments and aquatic plants of Habbaniya Lake, Iraq. International Journal of Environmental Studies 59 (5): 589-598.

Baron, J., Legret, M., Astruc, M. (1990). Study of interactions between heavy metals and sewage sludge: determination of stability constants and complexes formed with Cu and Cd. Environmental Technology 11: 151-162.

Başyiğit, B., Tekin-Özan S. (2013). Concentration of some heavy metals in water, sediment, and tissues of pikeperch (Sander lucioperca) from Karataş Lake related to physico-chemical parameters, fish size, and seasons. Polish Journal of Environmental Studies 22 (3): 633-644.

Çalışkan, E. (2005). Asi Nehri’nde su, sediment ve karabalık (Clarias gariepinus BURCHELL, 1822)’ta ağır metal birikiminin araştırılması. Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 75 s, Hatay.

Egemen, Ö. (1999). Çevre ve su kirliliği. Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Yayınları, İzmir.

Engel, D.W., Sunda, W.G., Fowler, B.A. (1981). Factors affecting trace metal uptake and toxicity to estuarine organisms, environmental parameters in biological monitoring of marine pollutants. Academic Press, London.

Goyer, R,A. (1986). Toxic Effects of Metals. In: The Basic Science of Poisons. Amdur, M.O., Doull, J., Klaassen, C.D. (eds.), Pergamon Press, London, UK, 623-680.

Göksu, M.Z.L. (2003). Su Kirliliği. Çukurova Üniversitesi, Su Ürünleri Fakültesi Yayınları, Adana.

İleri, S., Karaer, F., Katip, A., Onur, S. (2014). Sığ göllerde su kalitesi değerlendirmesi, Uluabat Gölü Örneği. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi 19 (1): 47-58.

Kalyoncu, H. (1996). Isparta Çayı algleri üzerine bir araştırma. SDÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 93s, Isparta.

Kamalı, U.A. (1999). Samsun-Ordu Kıyı Şeridinde Deniz Kirliliğinin İncelenmesi ve Kirlilik Birikiminin Midye Örneğinde Araştırılması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 64 s, Samsun.

Karadede-Akın, H. (2009). Seasonal variations of heavy metals in water, sediments, pondweed (P. pectinatus L.) and freshwater fish (C.c. umbla) of Lake Hazar (Elazığ-Turkey). Fresenius Environmental Bulletin 18 (84): 511-518.

Kennish, M.J. (1997). Practical handbook of estuarine and marine pollution, heavy metals. CRC press, Florida.

Keskin, Ş. (2010). Distribution and accumulation of heavy metals in the sediments of Akkaya Dam, Niğde, Turkey. Environmental Monitoring and Assessment 184(1): 449-60.

Macdonald, D.D., Ingersoll C. G., Berger T.A. (2000). Development and evoluation of consensus-based sediment quality guidelines for freshwater ecosystems. Archives of Environmental Contamination and Toxicology 39: 20-31.

Mert, R., Bulut, S., Yıldırım, G., Yılmaz, G., Gül, A. (2010). Damsa Baraj Gölü (Ürgüp) suyunun bazı fiziko-kimyasal parametrelerinin araştırılması. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 30 (2): 285-302.

Mert, R., Bulut, S., Solak, K. (2008). Apa Baraj Gölü’nün (Konya) bazı fiziksel ve kimyasal özelliklerinin araştırılması. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi: 8 (2), 1-10.

Odokuma, L,O., Ijeomah, S,O. (2003). Seasonal changes in the heavy metal resistant bacterial population of the New Calabar River, Nigeria. Global Journal of Pure and Applied Sciences 9: 425-434.

Özmen, H., Külahçı, F., Çukurovalı, A., Doğru, M. (2004). Concentrations of heavy metal and radioactivity in surface water and sediment of Hazar Lake (Elazığ, Turkey). Chemosphere 55 (3): 401-408.

Öztürk, M., Özözen, G., Minareci, O., Minareci, E. (2009). Determination of heavy metals in fish, water and sediments of Avşar Dam Lake. Iran. J. Environ. Health. Sci. Eng. 6 (2): 73-80.

Öztürk, M., Özözen, G., Minareci, O., Minareci, E. (2008). Determination of heavy metals in of fishes, water and sediment from the Demirköprü Dam Lake (Turkey). Journal of Applied Biological Sciences 2 (3): 99-104.

Sancer, O. (2015). Kovada Gölü'nün suyunda, sedimentinde ve Gölde Yetişen Kamış (Phragmites austrialis (Cav.) Trin. ex Steudel, 1841) Bitkisinde Ağır Metal Düzeylerinin Belirlenmesi. SDÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 91 s, Isparta.

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı (2002). Su Ürünleri Kanunu ve Su Ürünleri Yönetmeliği, 63-78. Ankara.

Taş, B (2006). Derbent Baraj Gölü (Samsun) su kalitesinin incelenmesi. Ekoloji 15(61): 6-15.

Tekin-Özan, S. (2008). Determination of heavy metals in water, sediment and tissues of tench (Tinca tinca L., 1758) from Beyşehir Lake (Turkey). Environmental Monioring and Assessment 145: 295-302.

Tekin-Özan, S., Aktan, N. (2012). Relationship of heavy metals in water, sediment and tissues with total length, weight and seasons of Cyprinus carpio L., 1758 from Işikli Lake (Turkey). Pakistan Journal of Zoology 44(5): 1405-1416.

Tekin-Özan, S., Kır, İ., Barlas, M. (2004). Kovada Gölü (Isparta) suyunda ve sudak balığı (Stizostedion lucioperca L., 1758)'nda bazı ağır metal birikiminin araştırılması. I. Ulusal Limnoloji Çalıştayı, İstanbul Üniversitesi, 16-19 Mayıs, Sapanca.

Tepe, Y. (2009). Reyhanlı Yenişehir Gölü (Hatay) Su Kalitesinin Belirlenmesi. Ekoloji 18 (70): 38-46.

Tepe, Y., Mutlu, E. (2004). Hatay Harbiye Kaynak Suyu’nun fizikokimyasal özellikleri. Dumlupınar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 6: 77-88.

Uruç, K., Demirezen-Yılmaz, D., Akbulut, H. (2008). Farklı pH Değerlerinin Lemna gibba L. ve Lemna minor L.’de nikel alınımı ve klorofil miktarına etkisi. Biyoloji Bilimleri Araştırma Dergisi 1 (2): 13-15.

Usero, J., Izquierdo, C., Morillo, J., Gracia, I. (2003). Heavy metals in fish ( Solea vulgaris, Anguilla anguilla and Liza aurata) from salt marshes on the Southern Atlantic Coast of Spain. Environmental International, 1069, 1-8.

WHO, 1993. Guidelines for drinking water quality, vol 1, 2nd edn. Recommendations, Geneva.

WHO, 1998. Guidelines for drinking-water quality. Second edition, volume 1 Geneva.

Yiğit, B.Y., 2014. Kargı Çayı (Fethiye-Muğla) su ve sedimentinde ağır metal düzeylerinin belirlenmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 72 s, Muğla.




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.