Avrupa Birliği’nin Güvenlik Yapılanmasının Tarihsel Gelişim Süreci ve Mevcut Durumu

Mesut Şöhret
1.977 756

Öz


İkinci Dünya savaşında adeta yıkıma uğramış olan Avrupa, savaş sonrasında barış içinde birlikte yaşama prensipleri ile kendi küllerinden yeniden doğmuştur. Günümüzde uluslararası sistemde kendisine özgü ulus üstü (supranational) yapısıyla küresel bir aktör olarak yer almaya çalışan ve bir medeniyet projesi olarak adlandırılan Avrupa Birliği bazılarına göre dünyadaki en post – modern oluşum olarak adlandırılmakta ve ulus devletler arasında birlik kurma düşüncesinin en ileri yapısı olarak görülmektedir. Bir süreç olarak ilerleyen bu model şu aşamada dünyada ekonomik bir dev haline gelirken siyasi anlamda bir cüce olarak anılmaktadır. Bu durumun en önemli nedeni ise AB’yi oluşturan üye devletler arasındaki özellikle güvenlik ve savunma konularındaki görüş ayrılığıdır. Soğuk Savaş döneminde güvenlik yapılanmasını NATO üzerinden gerçekleştiren Avrupa Birliği Soğuk Savaş sonrası dönemde yeni arayışlara girerek yeni bir güvenlik yapılanması oluşturmaya çalışmaktadır. Avrupa’nın Güvenlik yapılanmasının oluşumu ve mevcut durumunu incelemeyi amaçlayan bu çalışma giriş ve sonuç bölümleri hariç iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde tarihsel süreç içinde Avrupa güvenlik yapılanmasının İkinci dünya savaşından sonra oluşum süreci kısaca incelenerek güvenlik yapılanmasında önemli kabul edilen gelişmeler açıklanmıştır. İkinci bölümde ise öncelikle anayasa tartışmaları altında Lizbon antlaşmasına giden süreç incelenmiş, ardından Lizbon Antlaşmasında güvenlik yapılanması ile ilgili kararlar analiz edilmiştir. Son olarak ise AB’nin mevcut durumda güvenlik konularında karar alma mekanizması ve bu mekanizmayı oluşturan birimleri detaylı olarak incelenmiştir.

Anahtar kelimeler


Avrupa Birliği, Avrupa Güvenlik Yapılanması, AGSP, ODGP, OGSP, Lizbon Antlaşması, AB Güvenlik Karar Alma

Tam metin:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.12780/UUSBD155

Referanslar


Açıkmeşe, S. A. (2002), ‚Has The Period of ‚Civilian Power Europe‛ Come To An And?‛ Review of European Studies, Volume: 2, No: 3 Ankara

Akçadağ, E. (2010), Lizbon Antlaşması Işığında Ortak Dışişleri ve Güvenlik Politikasının İşleyişi (31.03.2010), http://www.bilgesam.org/tr/images/documents/emine.pdf (02013)

Anderson, S. ve Seitz, T. R. (2006), ‚European Security and Defense Policy Demystified Nation-Building and Identity in the European Union‛, Armed Forces and Society, Volume: 33, No:1

An initial long-term vision for European defence capability and capacity needs, EDA Steering Board, http://europa.eu/legislation_summaries/foreign_and_security_policy /cfsp_and_esdp_implementation/l33238_en.htm (20.01.2013)

Arslan, R. (2005), ‚Avrupa Birliği Savunma Politikası: Dünya Sahnesine Geri Dönüş mü?‛, Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Sayı: 7, No:1, ss. 229–248

Baykal, S. (2004), ‚Avrupa Birliği’nin Geleceği: Meşruiyet Sorunu, Anayasalaşma Süreci ve Bütünleşmenin Nihai Hedefi Üzerine‛, Uluslararası İlişkiler Dergisi, Cilt 1, Sayı 1

BAB Asamblesi 15 Haziran 2006 gün, A/1898 sayılı raporu, http://www.assemblyweu.org/en/documents/sessions_ordinaires/rpt/2005/1898.html (02013)

Dedeoğlu, B. (2003), Avrupa Birliği Bütünleşme Süreci 1: Tarihsel Birikimler. Dünden Bugüne Avrupa Birliği, Boyut Yayınları, İstanbul, Dinan, D. (2008), Avrupa Birliği Tarihi, (Çev: Hâle Akay), Kitap Yayınevi, İstanbul

Drent, M. ve Zandee, D. (2010), ‚Breaking Pillars: Towards a Civil-Military Security Approach for the European Union‛, Netherlands Institute of International Relations, Clingendael Security Paper No: 13

Efe, H. (2007), ‚AB’nin Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası Oluşturma Çabaları‛, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt:3, Sayı:2, pp. 1–31Efe, H. (2008), ‚Avrupa Birliği’nin Ortak Dış ve Güvenlik Politikası‛, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 7, Sayı:1, pp. 66–78

EU in the world, Treaty of Lisbon, http://europa.eu/lisbon_treaty/glance/external_relations/index_en.ht m(02013)

EU Operations Centre, http://www.consilium.europa.eu/showPage.aspx?id=1211〈=en (02011)

European Security Strategy 2003, http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cmsUpload/78367.pdf (02011)

European Defence, (2004), A proposal for White Paper, Report of an Independent Task Force, EU ISS, Paris

European Defense Agency, http://www.eda.europa.eu/genericitem.aspx?area=Background&id= 122 (002.2013)

Gnesotto, N. (2004), ESDP: First Five Years (1999 – 2004), Institute for Security Studies European Union, Paris

Gnesotto, N. (2005), AB Güvenlik ve Savunma Politikası- İlk Beş Yıl, TASAM Yayınları, İstanbul

Kavun, A. (2006), Avrupa Birliğinde Esnek Bütünleşme Modeli ve Türkiye Açısından Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası Boyutundan İncelenmesi, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara

Kocamaz, S. (2010), ‚Lizbon Antlaşması Çerçevesinde Avrupa Birliği Ortak Güvenlik ve Savunma Politikasının Geleceği‛ Ege Akademik Bakış Dergisi, Sayı: 10, No: 3, pp. 951–980

Lindley, J. (2003), ‚AB–NATO Arasında Güçlü Bağlar‛, http://www.nato.int/docu/review/2003/issue3/turkish/art2.html (02013)

Lindstrom, G. (2007), ‚Enter the EU Battlegroups‛, Chaillot Papers, No 97, Paris

Lynch, D. (2003), ‚Russia Faces Europe‛, Chaillot Papers, No: 60, Paris, EU ISS

Lisbon Treaty (2007), Amending the Treaty on European Union and the Treaty establishing the European Community‛, 2007/C 306/01, Brussels, Official Journal of European Union, 17.12.2007 http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cmsUpload/cg00014.en07.p df (02013)

MacShane, D. (2004), ‚Don’t Divide. Europe and America‛, The World Today, Chatham House, Manners, I. (2002), ‚Normative Power Europe: A Contradiction in Terms?‛, Journal of Common Market Studies, Volume: 40, No: 2, 2002, pp. 235– 258

Martinsen, P.M. (2003), ‚The ESDP- a Strategic Culture in the Making?‛ Paper prepared for the ECPR Conference Section 17 Europe and Global Security, Marburg

Maull, H. (2005), ‚Europe and the New Balance of Global Order‛, International Affairs, Volume: 81, No: 4, pp. 775 – 799

Military Staff of the European Union, http://europa.eu/scadplus/leg/en/lvb/r00006.htm (02013)

Military Staff of the European Union‛ Activites of EU, Implementation of the CFSP and ESDP, http://europa.eu/legislation_summaries/foreign_and_security_policy /cfsp_and_esdp_implementation/r00006_en.htm (26.01.2013)

Missiroli, A.(2005), “AGSP Nasıl İşler”, AB Güvenlik ve Savunma Politikası: İlk Beş Yıl, (Ed: Nicole Gnesotto, TASAM Yayınları, İstanbul

Note to Delegations on IGC 2007 Mandate‛ (2007), Brussels, General Secretariat of the Council, 11218/07, POLGEN 74 Brussels, 26 June 2007, s.1–2

Nowak, A. (2006), ‚Introduction‛, Civilian Crisis Management: The EU Way, (Ed: Nowak, Agnieszka) Chaillot Papers No: 90

Özdal, B. (2005), ‚Türkiye-Avrupa Birliği İlişkilerinde Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikasının Rolü‛, Stratejik Araştırmalar Dergisi, Sayı:5, Temmuz 2005

Özdal, B. (2008), ‚Lizbon Reform Antlaşması’nın Ortak Güvenlik ve Savunma Politikasına İlişkin Düzenlemelerinin Analizi‛, Güvenlik Stratejileri Dergisi, Yıl:4, Sayı:7, pp. 125–162

Pernille, R. (2006), ‚From Common Defence to Comprehensive Security: Towards the Europeanization of French Foreign and Security Policy?‛, Security Dialogue,Volume: 37, No: 4

Political and Security Committee, Activites of EU, Implementation of the CFSP and ESDP, http://europa.eu/legislation_summaries/foreign_and_security_policy /cfsp_and_esdp_implementation/r00005_en.htm (02013)

Rosecrance, R. (1998), ‚The New Type of International Actor‛, Paradoxes of European Foreign Policy, (Ed: Jan Zielonka), Kluwer Law International, 1998, The Hague

Rupp, M. (2002), Avrupa Birliği’nin Ortak Dışişleri ve Güvenlik Politikası ve Türkiye’nin Uyumu, İktisadi Kalkınma Vakfı, İstanbul

Shepherd, A. (2003), ‚The EU’s Security and Defence Policy: A Policy without Substance?‛, European Security, Volume: 12, No: 1

Söylemiş, T. (2007), ‚Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası ve Üç Kritik Sınavı: Makedonya, Kongo ve Bosna Hersek Misyonları‛, Uluslararası Hukuk ve Politika, Cilt 3, Sayı 12, pp. 41–53

Tangör, B. (2008), Avrupa Güvenlik Yönetisimi, Seçkin Yayınları, Ankara

Taylor, C. (2006), ‚European Security and Defence Policy: Developments Since 2003‛, International Affairs and Defence Section House of Commons Library, Research Paper 06/32, 8 June 2006

Turan, A.P. (2010), ‚Avrupa Birliği Güvenlik Aktörü Olmaya Ne Kadar Yakın?‛, Bilge Strateji Dergisi, Cilt: 1, Sayı: 3, pp. 28–51

The European Union Satellite Centre, http://europa.eu/agencies/regulatory_agencies_bodies/security_agen cies/eusc/index_en.htm (02013)

Urwin, D. W. (1997), A Political History of Western Europe since 1945, Longman, London

Ülger, İ. K. (2008), Avrupa Birliği Rehberi, Umuttepe Yayınları, Kocaeli

Witte, P. D. (2003), ‚AB İlişkilerini İleriye Taşımak‛, NATO Review Dergisi, http://www.nato.int/docu/review/2003/issue3/turkish/art2.html (02013)




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.

Adres :Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Telefon :0276 221 21 60 Faks :0276 221 21 61
E-posta :sosyaldergi@usak.edu.tr