Seyahat acenteleri örneğiyle turizmde sürdürülebilirlik: Ekoetiket, sertifikasyon ve akreditasyon programı

Nazmiye ERDOĞAN
1.322

Öz


Tüm dünya ekonomilerinde ana sektörlerden biri olan turizmin sürekliliği, büyük ölçüde turizm amaçlı kullanılan kaynakların korunmasına ve geliştirilmesine bağlıdır. Günümüzde çevre korumayla ilgili yaygın mücadeleler yanında, artan çevre duyarlılığı nedeniyle, turizm sektörü, giderek çevreye daha duyarlı olmaya başlamıştır. 1980den beri, sürdürülebilir turizm ile ilgili çok sayıda uluslararası girişimler, sözleşmeler özellikle ekoetiket, sertifikasyon ve akreditasyon programları ve rehber ilkeler geliştirilmiştir. Tur operatörleri ve seyahat acenteleri de bu gelişmelerin dışında kalmamıştır. Bu araştırma turizmde sürdürülebilirlik konusunu tur operatörleri ve seyahat acenteleri örneğinden hareket ederek inceleyerek var olan bilgiye katkıda bulunmak için tasarlanmıştır. Bu amaçla birbirini tamamlayan iki inceleme yapılmıştır: Birinci aşamada turizmde özellikle seyahat işletmeleri açısından çevre koruma ve sürdürülebilirlik ile ilgili girişimler, ekoetiket, sertifikasyon ve akreditasyon ve programları incelenmiş ve Türkiyenin çağdaş standartların önemli ölçüde gerisinde olmadığı bulunmuştur. İkinci aşamada, Türkiyedeki 1665 seyahat acentesi yöneticisine anket uygulanmış ve seyahat acente yöneticilerinin biliş, çevre duyarlılığı ve sürdürülebilirlik bağlamlarında olumlu özelliklere sahip oldukları bulunmuş fakat yapısal olarak sürdürülebilirlik karakterinden büyük ölçüde yoksun oldukları ortaya çıkmıştır. Bu bulgular, seyahat acentelerinin yapısal dönüşüme ihtiyacı olduğunu göstermekte ve yöneticilerin bilişlerini, duyarlılıklarını ve düşüncelerini günlük iş pratiklerinde çevre koruma ve sürdürülebilirlik yönünde yansıtmaları gerektiğine işaret etmektedir. Bu da ancak ciddi bir şekilde kurumsal, ulusal ve uluslararası çevre yönetimi ve sürdürülebilirlik programlarının ve girişimlerinin parçası olmayla mümkün olabilir.

Referanslar


AKPINAR, E., BULUT, Y., (2010), Alternatif Turizm Bir Dalı Olan Ekoturizm Çeşitlerinin Bölgelere Göre Dağılımı ve Uygulama Alanları, III. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi,Cilt: IV Sayfa: 1575- 1594

ATİK, M. ALTAN,T., (2002), Sürdürülebilir Turizm Gelişmelerinde Tur Operatörleri ve Antalya Bölgesi, First Tourism Congress of Mediterranean Countries, Antalya

BAHAR, O., KOZAK, M, (2005), Türkiye Turizminin Akdeniz Ülkeleri ile Rekabet Gücü Açısından Karşılaştırılması, Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 16( 2):139-152

BOZOK, D., YILMAZ Ö., (2008), Turistik Ürün Çeşitlendirmesi, Editör: Hacıoğlu, N. ve Avcıkurt. C, İçinde, Ekoturizm Nobel Yayınları, Ankara

BUDEAU, A., (1999), A Tour to Sustainability? A Discussion on Tour Operators Possibilities for Promoting Sustainable Tourism, (Master Thesis), Lund University

EAGLES, P.F.J., MCCOOL, S. F., (2002), Tourism, Protected Areas and Local Communities, Tourism in National Parks and Protected Areas: Planning and Management, ed: Eagles P. F. J., McCool S. F., CABI Publishing, Wallingford, pp: 187-209

ERDOĞAN, N., BARIŞ, E., (2007), Environmental Protection Programs and Conservation Practices of Hotels in Ankara, Turkey, Tourism Management, 28: 604---614

ERDOĞAN, N., TOSUN, C., (2009), Environmental Performance of Tourism Accommodations in the Protected Areas: Case of Goreme Historical National Park, International Journal of Hospitality Management, 28(3):406---414

ERDOĞAN, N., (2009), Turkey's Tourism Policy and Environmental Performance of Tourism Enterprises, Tourism Enterprises and Sustainable Development, International Perspectives on Responses to the Sustainability Agenda, ed: Leslie D., Routhledge, UK

FONT, X., (2001), Regulating the Green Message: The Players in Ecolabelling, Tourism Ecolabelling: Certification and Promotion of Sustainable Management, ed: Font X., Buckley R., CABI Publishing, London

FONT, X., BENDELL, J., (2002), Standards for Sustainable Tourism for the Purpose of Multilateral Trade Negotiations, World Tourism Organisation, Madrid

ISSAVERDIS, J., (2001), The Pursuit of Excellence: Benchmarking, Accreditation, Best Practice and Auditing, CABI Publishing, UK

KILINÇ, İ., KINGIR, S., MESCİ, M., (2010), Türkiyedeki Seyahat Acentelerinin Performans Değerlendirmelerinde Etkili Olan Faktörler1, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24 (1): 25---42

KOZAK, N., KOZAK, M., KOZAK M., (2011), Genel Turizm İlkeleri ve Kavramlar, Detay Yayıncılık, Ankara

LEUNG, Y., MARION, J. L., FARRELL, T. A., (2001). The Role of Recreation Ecology in Sustainable Tourism and Ecotourism, ed: McCool S., Moisey R. N., Tourism, Recreation, and Sustainability: Linking Culture and the Environment. New York: CAB International

PRICE, G. G., (2003), Ecotourism operators and environmental education: Enhancing competitive advantage by advertising environmental learning experiences Tourism Analysis, 8 (2-4): 143 -148

SASIDHARAN, V., FONT, X., (2001), Pitfalls of Ecolabelling, Tourism Ecolabelling Certification and Promotion of Sustainable Management, ed: Font X., Buckley, R., CABI Publishing, London, UK

TEPELUS, C., (2000), Tracking Travel and Tourism. Towards Sustainability Reporting for Tour Operators, International Institute for Industrial Environmental Economics, Lund

TEPELUS, M.C., (2005), Aiming for Sustainability in the Tour Operating Business, Journal of Cleaner Production, 13: 99---107

TIES, (2012), The International Ecotourism Society A Simple Users Guide to Certification for Sustainable Tourism and Ecotourism, Erişim Tarihi: 1 Ekim 2012, http://www.ecotourism.org/certificationand- standards ZIFFER, K., (1996), Tourism, Ecotourism, and Protected Areas: The State of Nature Based Tourism Around the World and Guidelines for its Development, ed:Ceballos-Lascurain H., IUCN Gland and Cambridge

WWF (2003), http://www.wwf.org.uk/filelibrary/pdf/tourism_ cerification.pdf TÜRSAB (2010), Türkiye Seyahat Acentaları Birliği, http://www.tursab.org.tr, Erişim Tarihi: 7 Mart 2010

TOI, (2012), Tour Operators' Initiative for Sustainable Tourism Development, http://www.toinitiative.org/fileadmin/docs/case_ studies/, Erişim Tarihi: 1 Ocak 2013.